Άννα Κουτσομάλη: Από τον Τρόμο της Δίωξης στον Αγώνα για το Άνοιγμα του Σχολείου στην Ίμβρο
Η Άννα Κουτσομάλη, γεννημένη στην πρωτεύουσα της Ίμβρου το 1968, αφηγείται μια ζωή γεμάτη φόβο και εξορία που κορυφώθηκε με την επαναστατική απόφαση να αναλάβει την επανίδρυση του ελληνικού σχολείου στο νησί. Η ιστορία της είναι μια απόδειξη της επιμονής ενάντια σε ένα κλίμα εχθρότητας που διήρκησε δεκαετίες.
1. Τα Παιδικά Χρόνια Μέσα στον Φόβο (1968-1974)
Στα χρόνια που γεννήθηκε η Κουτσομάλη, οι Ιμβριοι ήταν ελάχιστοι. Οι Τούρκοι κάτοικοι ήταν κυρίως δημόσιοι υπάλληλοι και στρατιωτικοί με τις οικογένειές τους, πριν ακόμη έρθουν οι έποικοι.
Η συμπεριφορά τους ήταν εχθρική. Οι Έλληνες δέχονταν λεκτικές επιθέσεις και βρισιές, όπως «Γκιαρ επάνω, γκιαούρ κάτω». Τους προέτρεπαν να φύγουν, λέγοντας: «Ο τόπος σου είναι η Ελλάδα. Τι δουλειά έχεις εσύ εδώ». Τα παιδιά, ιδίως τα αγόρια, έβριζαν τους Ρωμιούς, φωνάζοντας: «γκιαουράκια φυγέτε από δω θα σας σκοτώσουμε», δείχνοντας έντονο μίσος.
Η ίδια έζησε με τον φόβο μέχρι τα 18 της, προσευχόμενη να φύγουν στην Ελλάδα, καθώς «λέγαν κάθε μέρα σήμερα θα βγει πόλεμος αύριο θα βγει πόλεμος». Ο φόβος της ήταν να προλάβουν να φύγουν «να μη μας σφάξουν οι Τούρκοι».
Η ατμόσφαιρα επιβαρύνθηκε από τη δημιουργία αγροτικών φυλακών το 1964, όπου οι κρατούμενοι ήταν ελεύθεροι. Ένα πρώτο τραγικό συμβάν που τη σημάδεψε ήταν η δολοφονία ενός φίλου του πατέρα της, ο οποίος ήταν έμπορος, και βρέθηκε πεθαμένος μέσα σε ένα πηγάδι, αφού τον έψαχναν για μέρες.
2. Το Κυπριακό 1974 και ο Τραυματικός Αποχωρισμός
Το Κυπριακό του 1974 ήταν ιδιαίτερα έντονο. Τον Ιούλιο του 1974, ενώ έπαιζε μόνη της, στρατιώτες κατέβηκαν από ένα φορτηγό, την πήραν ανάμεσά τους και άρχισαν να της τραγουδάνε. Η μητέρα της, που ερχόταν να τη βρει, έμεινε «άφωνη» όταν την είδε με τους φαντάρους.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, είχε επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας στους Ρωμιούς. Δεν μπορούσαν να βγουν έξω, ούτε να ανάψουν τα φώτα το βράδυ. Όταν ο γείτονάς της, ο φίλος της ο Αχμέτ, τη φώναζε, προσπάθησε να βγει έξω με τη βία, έδωσε μία «αγωνία» (σπρώξιμο) και έσπασε το τζάμι του σπιτιού της, με αποτέλεσμα να φάει ξύλο από τον πατέρα της.
Το κλίμα προδοσίας ήταν εμφανές: ο πατέρας του Αχμέτ, τον οποίο η οικογένειά της βοηθούσε (καθώς ο πατέρας της είχε μπακάλικο), γύριζε με όπλο στα σοκάκια για να τους ελέγξει και δεν τους έλεγε ούτε «γεια».
Δεδομένου ότι τα ελληνικά σχολεία είχαν κλείσει από το 1964, ο πατέρας της αποφάσισε να τη στείλει στην Κωνσταντινούπολη, προκειμένου να αποφύγει το τουρκικό σχολείο. Την έστειλε στην Πρίγκυπο, στο μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, το οποίο παρείχε τη δυνατότητα στα «Ιμβριωτάκια» να διαμένουν εκεί για να παρακολουθήσουν ελληνικό σχολείο.
Η απομάκρυνση ήταν τραυματική. Στο μοναστήρι, ο υπεύθυνος είπε ψέματα στην Κουτσομάλη ότι ο πατέρας της θα πήγαινε στην τουαλέτα, προκειμένου να μπορέσει εκείνος να φύγει κρυφά. Όταν η Άννα αντιλήφθηκε την φυγή του, έτρεξε κάτω στην κεντρική πύλη. Ο πατέρας της, φεύγοντας, νόμισε ότι την άκουγε να κλαίει και γύρισε πίσω, αλλά δεν υπήρχε κάτι τέτοιο. Η στέρηση αυτή προκάλεσε στον πατέρα της σοβαρή ψυχολογική επιβάρυνση: μετά την επιστροφή του στην Ίμβρο, δεν έτρωγε, έκλαιγε για το παιδί του, και μετά από κάποιους μήνες βρέθηκε με κατάθλιψη στο ελληνικό νοσοκομείο του Μπαλουκλί.
3. Διπλή Διάκριση: Στην Πόλη και στην Αθήνα
Η Άννα έμεινε στην Πρίγκυπο τρία χρόνια. Ωστόσο, μετά το Κυπριακό, οι Τούρκοι είχαν φροντίσει να κλείσουν 26 ελληνικά σχολεία στην Κωνσταντινούπολη μεταξύ 1974 και 1976, με αποτέλεσμα να κλείσει και η Πρίγκυπος, αναγκάζοντάς την να μεταβεί στην πόλη.
Στην Πόλη, οι Ιμβριοι έμεναν σε μία συνοικία, «σαν τα αρνιά, σαν τα πρόβατα, ο ένας πίσω από τον άλλον». Οι ντόπιοι Ρωμιοί τους αντιμετώπιζαν ως «τα χωριατόπεδα». Στο Γυμνάσιο (στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο), σε μία έκθεση, η Κουτσομάρνα χρησιμοποίησε το ρήμα «έθεσα», γεγονός που προκάλεσε γέλια στις συμμαθήτριές της. Όταν ρωτήθηκαν γιατί γελούν, απάντησαν «η χωριάτισσα», καθώς οι πολίτισσες συμμαθήτριές της «ξέραν πιο πολλά τούρκικα παρά ελληνικά».
Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της, ήρθε στην Ελλάδα. Ακόμη και στην Αθήνα, αντιμετώπισε διάκριση. Όταν βρέθηκε στο αστυνομικό τμήμα της Κυψέλης για ένα σοβαρό πρόβλημα, και δήλωσε τόπο γέννησης «Ίμβρος Τουρκίας», η αστυνόμος στο γραφείο την αποκάλεσε «τουρκάλα» ενώ μιλούσε στο τηλέφωνο. Η Κουτσομάλη, στεναχωρημένη, έβαλε τα κλάματα. Ο Διοικητής παρενέβη, ζήτησε συγγνώμη από την Κουτσομάλη και επέπληξε την υπάλληλο, λέγοντας: «δεν το ξέρεις ότι στην Ύμβρο υπήρχαν και υπάρχουν Έλληνες».
4. Το Σημείο Καμπής και η Μεγάλη Απόφαση
Η Ίμβρος, όπου είχαν μείνει μόνο τα γερόντια, βρισκόταν σε παρακμή. Τα σπίτια είχαν «καρφώσει τα παράθυρά τους». Η Άννα Κουτσομάλη, όμως, συνέχιζε να έχει την πατρίδα στο μυαλό της. Άρχισε να επισκευάζει το σπίτι της και οργάνωνε νέους Ιμβριώτες για να συγκεντρώνονται και να προσπαθούν να κάνουν «ό,τι μπορούμε».
Το 2011, ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα στην Καβάλα έγινε το σημείο καμπής. Το αυτοκίνητο έγινε «σαράβαλο», με τσαλακωμένο σασί και «ούτε μία ρόδα». Η ίδια και η φίλη της βγήκαν «αψεγάδιαστες» (αλώβητες). Τότε είπε: «Ο Θεός μ’ αγαπούσε και με ήθελε να είμαι ανάμεσα στους ανθρώπους». Η απόφαση ήταν οριστική: «η πατρίδα μου. Πάω στην Ίμβρο».
5. Ο Επίπονος Αγώνας για το Άνοιγμα του Σχολείου
Ο Μητροπολίτης της πρότεινε να βοηθήσει στη μετάφραση κατά την επίσκεψη ενός Προξένου. Την τελευταία ημέρα της επίσκεψης, ο Πρόξενος (ο οποίος την αποκάλεσε «Κυρία Κουτσομάλη»), της ανακοίνωσε ότι «θα ανοίξω σχολείο» και της ζήτησε να αναλάβει τον ρόλο του ιδρυτού, δίνοντάς της προθεσμία ενός μήνα. Η μητέρα της την ενθάρρυνε, λέγοντας: «Εσύ ξέρεις να προσφέρεις. Προχώρα το».
Η Άννα Κουτσομάλη έμεινε στην Ίμβρο για τρία χρόνια, «χωρίς να κουνήσει ρούπι», αφιερωμένη στο άνοιγμα του σχολείου. Η διαδικασία για την εξασφάλιση της άδειας ήταν εξαιρετικά δύσκολη «Μετα βασάνων». Οι Τούρκοι υπάλληλοι «δεν το χώραγε το μυαλό τους» ότι οι Ρωμιοί θα άνοιγαν τώρα ελληνικό σχολείο, αφού είχαν κάνει τα πάντα για να φύγουν. Της έκρυβαν τους φακέλους, αλλά η σταθερότητα και η επιμονή της εκτιμήθηκε, και κάποιοι άνθρωποι τη βοήθησαν.
Τελικά, τον Σεπτέμβριο του 2013 άνοιξε το δημοτικό σχολείο. Ακολούθησαν το γυμνάσιο και το λύκειο το 2015.
Η Κουτσομάλη δηλώνει ότι δεν έχει μετανιώσει για τίποτα και ότι έχει ξεχάσει τα δύσκολα βιώματα, καθώς «Αν δεν τα είχα ξεχάσει δεν θα επέστρεφα στον τόπο μου». Η φιλοσοφία της ζωής της βασίζεται στην προσφορά, καθώς θεωρεί: «Δεν γίνεται ζωή χωρίς προσφορά». Σήμερα, δηλώνει περήφανα: «η Ίμβρος στην καρδιά μου πατρίδα μου η Ελλάς».
0 Σχόλια