Οι Ενεργειακοί Γίγαντες στην Ελλάδα: ExxonMobil & Chevron Ανάγνωση άρθρου

Tεράστιο ενδιαφέρον  παρουσιάζει το ελληνικό υπέδαφος

Στην καρδιά των ενεργειακών συζητήσεων στην Ελλάδα βρίσκεται η παρουσία κολοσσών όπως η ExxonMobil και η Chevron, οι οποίοι έχουν εξασφαλίσει θέσεις στο ελληνικό υπέδαφος. Ο Κωστής Σταμπολής, Πρόεδρος και Εκτελεστικός Διευθυντής του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, προσφέρει μια αναλυτική οπτική για τις προοπτικές των γεωτρήσεων, τις προκλήσεις και τις ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις αυτής της εξέλιξης.

Η Στρατηγική των Εταιρειών: Αναμονή και «Κράτηση Θέσης» Παρά την επισημοποίηση της παρουσίας της Chevron, οι ειδήσεις για άμεσες γεωτρήσεις δεν είναι ιδιαίτερα θετικές βραχυπρόθεσμα. Η ExxonMobil, για παράδειγμα, έχει ήδη αναβάλει σιωπηλά την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στα διπλανά θαλάσσια οικόπεδα για μετά το 2027. Οι λόγοι, αν και δεν έχουν γνωστοποιηθεί επίσημα, εκτιμάται ότι συνδέονται με τις προτεραιότητες της Exxon σε άλλες περιοχές του κόσμου, όπως η Γουιάνα, ο Κόλπος του Μεξικού και η Κύπρος, όπου διαθέτει πιο ώριμα κοιτάσματα και προχωρημένες δραστηριότητες.

Αυτό που παρατηρείται, τόσο στην περίπτωση της ExxonMobil όσο και, πιθανότατα, της Chevron, είναι μια στρατηγική «κράτησης θέσης» (reservation). Οι εταιρείες δεν θέλουν τα ελληνικά οικόπεδα να πέσουν σε χέρια άλλων εταιρειών, καθώς αναγνωρίζουν το τεράστιο ενδιαφέρον που παρουσιάζει το ελληνικό υπέδαφος, ιδιαίτερα στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης. Προχωρούν σε σεισμικές έρευνες (2D, 3D), αλλά δεν βιάζονται για γεωτρήσεις, προτιμώντας να επενδύσουν δισεκατομμύρια δολάρια σε πιο ώριμα κοιτάσματα αλλού, όπου έχουν ήδη αναλάβει υποχρεώσεις παραγωγής.

Προκλήσεις στην Αξιοποίηση των Κοιτασμάτων Η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου στην Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, ακόμη κι αν βρεθούν επιτυχημένοι στόχοι με σημαντικά αποθέματα (άνω των 50-80 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων – BCM).

Ένα βασικό πρόβλημα είναι η διοχέτευση του αερίου στην αγορά. Οι επιλογές είναι δύο:

1. Αγωγοί: Να κατασκευαστούν αγωγοί προς την Κρήτη ή την Πελοπόννησο, και από εκεί να ενταχθούν στο ελληνικό σύστημα για εξαγωγές. Ωστόσο, το ελληνικό σύστημα ενδέχεται να είναι περιορισμένο για τόσο μεγάλους όγκους.
2. Μονάδες Υγροποίησης (LNG): Να κατασκευαστούν εργοστάσια υγροποίησης LNG. Εδώ προκύπτει το ζήτημα της χωροθέτησης, καθώς η Ελλάδα, μια χώρα με βαριά βιομηχανία τον τουρισμό, δύσκολα θα δεχθεί ένα τέτοιο εργοστάσιο δίπλα σε τουριστικές περιοχές. Η συνύπαρξη ενός εργοστασίου LNG με ένα ξενοδοχείο είναι αδύνατη λόγω της όχλησης και της ρύπανσης, σε αντίθεση με χώρες όπως η Αίγυπτος που δεν έχουν ανάλογο πρόβλημα στις τουριστικές τους ζώνες.

Η Τεχνολογική Εξέλιξη ως Λύση: Πλωτές Μονάδες FLNG Ωστόσο, οι εταιρείες ενδέχεται να μην βιάζονται και για έναν ακόμη λόγο: την εξέλιξη της τεχνολογίας. Η εκμετάλλευση του αερίου στις ελληνικές θαλάσσιες περιοχές μπορεί να σηματοδοτήσει μια αλλαγή τεχνολογικού υποδείγματος, οδηγώντας κατευθείαν στις πλωτές μονάδες παραγωγής υγροποιημένου αερίου (FLNG - Floating Liquefied Natural Gas). Υπάρχουν ήδη τρεις τέτοιες μονάδες στον κόσμο, και η τεχνολογία αναμένεται να εξελιχθεί περαιτέρω και να γίνει πιο οικονομική μέσα στα επόμενα 5-10 χρόνια (έως το 2031-2033). Με τις πλωτές μονάδες, το αέριο θα μπορεί να υγροποιείται και να φορτώνεται απευθείας στις διεθνείς αγορές από το σημείο εξόρυξης, παρακάμπτοντας την ανάγκη για χερσαίες εγκαταστάσεις.

Οικονομικό Δυναμικό και Γεωπολιτική Σημασία Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥ) έχει εκτιμήσει τα δυνητικά κοιτάσματα της Κρήτης σε περίπου 600 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (BCM). Με τις σημερινές τιμές, η αξία αυτών των κοιτασμάτων φτάνει τα 212 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό μεγαλύτερο από το ελληνικό ΑΕΠ. Εάν αξιοποιηθεί το ποσοστό που αναλογεί στην Ελλάδα, μιλάμε για πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Το συνολικό δυναμικό για το Ιόνιο και όλες τις παραχωρήσεις εκτιμάται ως πολύ μεγάλο, αν και η ακριβής ποσότητα θα γίνει γνωστή μόνο μετά από συγκεκριμένες γεωτρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, η αξιοποίηση αυτών των κοιτασμάτων θα προσφέρει στον προϋπολογισμό της χώρας μια σημαντική άνεση, με έσοδα από φορολόγηση που θα κυμαίνονται μεταξύ 5 και 10 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως, πιθανώς και υψηλότερα. Αυτά τα χρήματα δεν θα λύσουν όλα τα προβλήματα της Ελλάδας, αλλά θα δώσουν τη δυνατότητα για ταχύτερη αποπληρωμή του χρέους.

Πέραν της οικονομικής, η παρουσία των ενεργειακών κολοσσών έχει και γεωπολιτική σημασία. Η δραστηριοποίηση της Chevron και στην πλευρά της Λιβύης, για παράδειγμα, λειτουργεί ως μοχλός πίεσης προς τη Λιβύη ώστε να μην εφαρμόσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οι παραχωρήσεις της Chevron, σε συνδυασμό με τις οριοθετήσεις του ελληνικού ΑΟΖ από την πλευρά της ExxonMobil, έχουν «διαεμβολίσει» και «φαγώσει» ένα μέρος του τουρκολιβυκού, με αποτέλεσμα να έχει λυθεί το ζήτημα ως προς τις περιοχές ενδιαφέροντος των εταιρειών. Η Λιβύη έχει μάλιστα σεβαστεί την μέση γραμμή στην προκήρυξη των δικών της θαλάσσιων τεμαχίων.

Πετρέλαιο ή Φυσικό Αέριο; Όσον αφορά την ύπαρξη πετρελαϊκών κοιτασμάτων πέραν του φυσικού αερίου, δεν υπάρχουν ακόμη λεπτομερείς πληροφορίες. Ωστόσο, είναι σύνηθες το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να συνυπάρχουν, αν και σε διαφορετικά βάθη. Οι ερευνητικές γεωτρήσεις θα αποκαλύψουν την ακριβή σύνθεση και τους όγκους, επιτρέποντας στις εταιρείες να αποφασίσουν ποιο από τα δύο θα πρωτοτυποποιήσουν για εκμετάλλευση, λαμβάνοντας υπόψη το οικονομικό και επενδυτικό ρίσκο.

Η παρουσία της ExxonMobil και της Chevron στην Ελλάδα αποτελεί μια στρατηγική κίνηση «κράτησης θέσης» σε ένα πεδίο με τεράστιο δυναμικό. Παρά τις καθυστερήσεις στις γεωτρήσεις λόγω παγκόσμιων προτεραιοτήτων και τεχνολογικών εξελίξεων (όπως οι μονάδες FLNG), η μακροπρόθεσμη δέσμευση των εταιρειών είναι δεδομένη. Η πλήρης αξιοποίηση αυτού του πλούτου, όταν έρθει η στιγμή, υπόσχεται σημαντικά οικονομικά οφέλη για τη χώρα και ενισχύει τη γεωπολιτική της θέση στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, η σημασία των ερευνητικών γεωτρήσεων παραμένει κομβική για την ακριβή αποτίμηση και τον σχεδιασμό της εκμετάλλευσης.

Περισσότερα θέματα για την οικονομία εδώ