Η Υπόθεση του Σκοτεινού Δάσους Ανάγνωση άρθρου

 

Μια Τρομακτική Απάντηση στο Παράδοξο του Φέρμι και οι Κυριότερες Αντιρρήσεις

Το Αίνιγμα του Παράδοξου του Φέρμι

Το Παράδοξο του Φέρμι αποτελεί ένα από τα πιο κεντρικά ερωτήματα της αστροφυσικής, συνοψιζόμενο στην ξαφνική αναφώνηση του σπουδαίου πυρηνικού φυσικού Ενρίκο Φέρμι κατά τη διάρκεια ενός γεύματος: «μα πού είναι όλοι».

Το παράδοξο έχει ως εξής: Βρισκόμαστε σε έναν γαλαξία που υπάρχει περίπου εδώ και 13 δισεκατομμύρια χρόνια και περιέχει 200 δισεκατομμύρια πλανητικά συστήματα. Θεωρητικά, υπήρχαν αμέτρητες ευκαιρίες και άπλετος χρόνος ώστε η νοημοσύνη να έχει εμφανιστεί και να έχει αφήσει τα ίχνη της. Πώς γίνεται, λοιπόν, να μην έχουμε ανιχνεύσει φαινόμενα ή αντικείμενα που να μαρτυρούν την ύπαρξη εξωγήινης νοημοσύνης;

Η Υπόθεση του Σκοτεινού Δάσους

Μία από τις πιο πρόσφατες και τρομακτικές απαντήσεις στο παράδοξο είναι η υπόθεση του σκοτεινού δάσους. Η υπόθεση αυτή έγινε ευρέως γνωστή χάρη στην τριλογία επιστημονικής φαντασίας «Το πρόβλημα των τριών σωμάτων» του Κινέζου συγγραφέα Λιου Τσιν.

Η υπόθεση βασίζεται σε τρεις φαινομενικά προφανείς παραδοχές:

1. Αυτοσυντήρηση: Κάθε πολιτισμός έχει ένστικτα επιβίωσης και επιθυμεί να συνεχίσει να υπάρχει.
2. Άγνοια Προθέσεων: Δεν έχουμε καμία γνώση για τις προθέσεις των άλλων πολιτισμών (αν είναι ειρηνικοί ή πολεμοχαρείς), καθώς δεν γνωρίζουμε τίποτα απολύτως για αυτούς.
3. Ο Κίνδυνος της Τεχνολογικής Ανάπτυξης: Ένας πολιτισμός που εξελίσσεται και επεκτείνεται μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για τους άλλους. Αυτή η παραδοχή έχει επιβεβαιωθεί στην ανθρώπινη ιστορία, όπου πολιτισμοί με ταχύτερη ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και προηγμένων οπλικών συστημάτων επιβλήθηκαν στους πιο αδύναμους.

Με βάση αυτές τις αρχές, το συμπέρασμα είναι ότι κάθε πολιτισμός που κατοικεί στον γαλαξία αποτελεί δυνητικά μια υπαρξιακή απειλή για όλους τους άλλους. Συνεπώς, η πιο ασφαλής στρατηγική για την επιβίωση φαίνεται να είναι η καταστροφή των άλλων πολιτισμών προτού προλάβουν να εξελιχθούν τεχνολογικά και να γίνουν επικίνδυνοι. Ακόμα κι αν η πιθανότητα ένας εξωγήινος πολιτισμός να είναι εχθρικός είναι απειροελάχιστη, το διακύβευμα είναι η ίδια η επιβίωση.

Ο Γαλαξίας ως Σκοτεινό Δάσος

Σύμφωνα με αυτήν την ερμηνεία, ο γαλαξίας μας μοιάζει με ένα σκοτεινό δάσος, όπου οι πολιτισμοί κρύβονται ο ένας από τον άλλον για να μην εντοπιστούν. Αποκρύπτουν τα ίχνη τους και κινούνται στις σκοτεινές περιοχές του διαστήματος σαν κρυμμένοι κυνηγοί.

Εάν αποκαλυφθεί η θέση ενός άλλου «κυνηγού», ο πολιτισμός είναι υποχρεωμένος να τον «πυροβολήσει» προτού εκδηλώσει τις προθέσεις του, γιατί κάθε δευτερόλεπτο που αφήνεται ζωντανός μπορεί να κοστίσει την ίδια τη ζωή. Με αυτόν τον τρόπο εξηγείται η σιωπή του Γαλαξία: όλοι καμουφλάρουν τα ίχνη τους, και οι λίγοι που έχουν την αφέλεια να δηλώσουν την παρουσία τους αφανίζονται από τους υπόλοιπους και χάνονται για πάντα.

Τα Σοβαρά Προβλήματα της Υπόθεσης

Παρά την ενδιαφέρουσα φύση της, η υπόθεση του σκοτεινού δάσους παρουσιάζει κάποια πολύ σοβαρά προβλήματα.

1. Η Ματαιότητα της Απόκρυψης (Visibility)

Η βασική αντίρρηση είναι ότι είναι ανώφελο να κρυβόμαστε από τους εξωγήινους πολιτισμούς, καθώς έχουμε ήδη διαφημίσει τη θέση μας, ακόμα και ακούσια.

• Βιοϋπογραφές και Τεχνοϋπογραφές: Ένας πολιτισμός που βρίσκεται τεχνολογικά εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια μπροστά από εμάς θα διέθετε ασύγκριτα μεγαλύτερα τηλεσκόπια και ικανότητα εκτίμησης των πλανητικών συνθηκών.
• Η Γη είναι Ήδη Γνωστή: Οι προηγμένοι πολιτισμοί θα γνωρίζουν ότι η Γη κατοικείται μελετώντας την εξ αποστάσεως. Η ατμοσφαιρική σύσταση της Γης έχει διαμορφωθεί από το φαινόμενο της ζωής, και η χημεία της δεν θα μπορούσε να ερμηνευτεί χωρίς την ύπαρξη βιολογικών διεργασιών (βιοϋπογραφές).
• Τεχνολογική Αποκάλυψη: Εκτός από τις βιοϋπογραφές, υπάρχουν οι τεχνοϋπογραφές: στοιχεία που μαρτυρούν την ύπαρξη τεχνολογικού πολιτισμού. Τα τηλεσκόπια και ραδιοτηλεσκόπια τους θα μπορούσαν να ανιχνεύσουν ραδιοκύματα που στέλνουμε για επικοινωνία με δορυφόρους ή ακόμα και για επίγειους σκοπούς.
• Ορατά Ίχνη: Με αρκετά μεγάλα τηλεσκόπια, θα μπορούσαν να ανιχνευθούν ακόμα και τα φώτα των πυκνοκατοικημένων πόλεων στη νυχτερινή πλευρά της Γης. Μάλιστα, μια ξαφνική αύξηση στη συγκέντρωση ορισμένων αερίων τα τελευταία 100 χρόνια μαρτυρά την ύπαρξη αναπτυσσόμενου τεχνολογικού πολιτισμού με βιομηχανία.

Συνεπώς, αν υπάρχουν προηγμένοι πολιτισμοί στη γειτονιά μας, ήδη γνωρίζουν ότι η Γη κατοικείται. Το γεγονός ότι η ζωή στον πλανήτη μας παραμένει ακμαία επί δισεκατομμύρια χρόνια (η ζωή υπάρχει εδώ και τουλάχιστον 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια) δείχνει ότι μάλλον στη γειτονιά μας δεν υπάρχουν εχθρικοί πολιτισμοί.

2. Η Ματαιότητα της Διαστρικής Κατάκτησης

Ένα άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι ότι το κίνητρο για την καταστροφή (ο φόβος της κατάκτησης ή της άντλησης φυσικών πόρων) δεν είναι πρακτικό.

• Κόστος Ενέργειας: Το σενάριο της κατάκτησης άλλων πλανητών δεν προσφέρει κανένα πρακτικό όφελος, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη τις τεράστιες δαπάνες ενέργειας που απαιτούνται για τα διαστρικά ταξίδια. Για παράδειγμα, για να φτάσει ένα σκάφος στο πιο κοντινό πλανητικό σύστημα, ακόμα και με την ακραία ταχύτητα του 10% της ταχύτητας του φωτός, θα χρειαζόταν πάνω από 42 χρόνια. Επιπλέον, πρέπει να δαπανηθεί διπλάσια ενέργεια για την επιτάχυνση και την επιβράδυνση στον προορισμό.
• Αφθονία Πόρων: Το ταξίδι αυτό είναι μάταιο, διότι τα γειτονικά πλανητικά συστήματα αποτελούνται από τα ίδια ακριβώς υλικά με το δικό μας.
• Το Διάστημα δεν έχει Σπάνιους Πόρους: Ό,τι χρειάζεται ένας τεχνολογικός πολιτισμός υπάρχει σε αδιανόητα μεγάλη αφθονία στο δικό του πλανητικό σύστημα. Για παράδειγμα, οι ατμόσφαιρες των γιγάντων αερίων έχουν άφθονο υδρογόνο και μεθάνιο. Οι παγωμένοι δορυφόροι, οι κομήτες και η Ευρώπη του Δία περιέχουν περισσότερο νερό από όλους τους ωκεανούς της Γης.
• Ενέργεια: Ο Ήλιος έχει καύσιμα για άλλα 5 δισεκατομμύρια χρόνια, προσφέροντας άπλετη ενέργεια.
• Λανθασμένη Παραδοχή: Η υπόθεση του σκοτεινού δάσους αντιμετωπίζει το διάστημα ως μια περιοχή πεπερασμένων πόρων, κατά τα πρότυπα του πλανήτη μας, όπου οι άνθρωποι ανταγωνίζονται για σπάνιους πόρους. Στο διάστημα, ωστόσο, ο συνδυασμός τεράστιας αφθονίας και γιγάντιων αποστάσεων καθιστά παράλογη την κατάκτηση άλλων συστημάτων.

3. Η Φυσική Επιλογή Ευνοεί τους Φιλειρηνικούς Πολιτισμούς

Τέλος, η υπόθεση περιέχει το παράδοξο ότι ένας πολιτισμός θα παραμένει πολεμοχαρής αφού φτάσει σε επίπεδο διαστρικών ταξιδιών. Αυτό θεωρείται εξαιρετικά απίθανο.

Ένα νοήμον είδος που θα διατηρούσε άγρια ένστικτα παρά την τεχνολογική του ανάπτυξη, μοιραία θα έμενε πίσω ή θα αυτοκαταστρεφόταν. Οι εσωτερικές διενέξεις θα το ανάγκαζαν να χρησιμοποιήσει όπλα ασύλληπτης καταστροφικότατας. Κατά τη γνώμη αυτή, ευνοούνται εκ των πραγμάτων οι φιλειρηνικοί πολιτισμοί—εκείνοι που σέβονται τη ζωή και αφιερώνουν τους πόρους τους στην κατανόηση του σύμπαντος. Πρόκειται για μια μορφή φυσικής επιλογής σε διαστημικό επίπεδο.

Συμπέρασμα

Υποθέσεις όπως αυτή του σκοτεινού δάσους είναι πολύ ενδιαφέρουσες για ταινίες και μυθιστορήματα που απαιτούν γρήγορη πλοκή. Ωστόσο, βασίζονται σε έναν «άγριο τρόπο σκέψης» και απέχουν πολύ από τη διαστημική πραγματικότητα. Προς το παρόν, το Παράδοξο του Φέρμι συνεχίζει να παραμένει αναπάντητο.

Εγγραφή στο ενημερωτικό

Όνομα

Διεύθυνση email *