Αναλυτικό Άρθρο
Το παρόν άρθρο αναλύει μια σειρά ιστορικών στιγμών, όπως αυτές παρουσιάστηκαν σε συζήτηση με τον καθηγητή Νεότερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, κύριο Θανάση Χρήστου, όπου οι ενέργειες της Ρωσίας εκλήφθηκαν ως επιζήμιες ή ως «προδοσία» των ελληνικών συμφερόντων. Η συζήτηση, στην οποία συμμετείχε και η γνώστρια του αντικειμένου Μαριλίζα Αναστασοπούλου, ξεκίνησε με αφορμή σχόλια της κυρίας Ζαχάροβα.
1. Τα Ορλοφικά (1770): Η Εγκατάλειψη της Εξέγερσης
Η πρώτη περίπτωση που εξετάζεται είναι τα Ορλοφικά, τα οποία έλαβαν χώρα πριν από την απελευθέρωση της χώρας. Το 1770, οι Ρώσοι ξεσήκωσαν τους Έλληνες με σκοπό να αποδυναμώσουν τον Σουλτάνο. Ωστόσο, στη συνέχεια, τους πρόδωσαν και τους άφησαν μόνους και αβοήθητους.
Σύμφωνα με τον κύριο Χρήστου, τα Ορλοφικά είναι ένα ενδεικτικό παράδειγμα. Ήταν η 11η μεγάλη επαναστατική κινητοποίηση στο διάστημα από το 1453 έως το 1821, περίπου 50 χρόνια πριν από την Επανάσταση του 1821. Η δύναμη πίσω από την εξέγερση ήταν η Τσαρική Ρωσία, η οποία επιδίωκε να εφαρμόσει το «Μεγάλο Ελληνικό Σχέδιο» του Μεγάλου Πέτρου.
Όταν οι Ρώσοι «είδαν τα δύσκολα», η αποχώρησή τους ήταν χαρακτηριστική. Όπως είχε πει ο Βασίλης Ραφαηλίδης, «μας άφησαν πραγματικά ένα κουτί με πυρομαχικά», ή «ένα κασόνι όπλα όλο κι όλο». Αυτή η υπερβολή εκφράζει την τραγική πραγματικότητα που βίωσαν οι Έλληνες.
Οι συνέπειες για τον πληθυσμό της Πελοποννήσου ήταν καταστροφικές:
- Περίπου το ένα τρίτο (1/3) των δυστυχών Πελοποννησίων εξανδραποδίστηκε (υποδουλώθηκε).
- Άλλο ένα τρίτο (1/3) των Πελοποννησίων μετακινήθηκε.
- Μόλις το υπόλοιπο τρίτο (1/3) έμεινε για να πληρώνει φόρους.
Χρειάστηκαν εννέα χρόνια ώστε να αναγκαστεί η Υψηλή Πύλη να παρέμβει, καθώς Τουρκαλβανοί διέτρεχαν την Πελοποννησιακή ενδοχώρα. Η Πύλη χρησιμοποίησε τους σπουδαίους κλέφτες-αρματολούς, με επικεφαλής την οικογένεια των Κολοκοτρωναίων, για να απομακρύνει αυτή τη μάστιγα.
2. Η Επανάσταση του 1821: Η Αποκήρυξη του Υψηλάντη
Στην περίπτωση της Επανάστασης του 1821, ο Τσάρος Αλέξανδρος Α' όχι μόνο δεν προσέφερε βοήθεια, αλλά αποκήρυξε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και επέτρεψε στον Σουλτάνο να καταπνίξει το κίνημα. Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης ήταν τότε ο πρώτος στην τάξη υπασπιστής του Τσάρου Αλεξάνδρου Α'.
Ωστόσο, η συζήτηση έθιξε τον μετριαστικό ρόλο του Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Καποδίστριας, σπουδαίος Έλληνας ευπατρίδης από την Κέρκυρα, ήταν ο πρώτος στην τάξη υπουργός Εξωτερικών του Τσάρου. Ως σύμβουλος στην αυλή του Τσάρου, μετρίασε τα επιθετικά αισθήματα του Αλέξανδρου Α'.
Σύμφωνα με τον κύριο Χρήστου, αν ο Καποδίστριας δεν ήταν παρών στις μεγάλες διπλωματικές συναντήσεις της Ευρώπης (Τρόπαου, Λάιμπαχ, Βερόνα), τα μέτρα των Οθωμανών στο ξέσπασμα της επανάστασης θα ήταν ακόμη πιο σκληρά. Ο Καποδίστριας έπαιξε έναν παρεμβατικό και εξαιρετικά ευνοϊκό ρόλο στο να μετριάσει την έξαρση της ρωσικής επιθετικότητας. Ο ομιλητής τον θεωρεί ίσως τον σημαντικότερο Έλληνα της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
3. Πανσλαβισμός και Μακεδονικό Ζήτημα (1856-1908)
Μια τρίτη περίπτωση αφορά την περίοδο του Πανσλαβισμού (1840–1908), όπου η Ρωσία καλλιέργησε τον μύθο της Μεγάλης Βουλγαρίας, πυροδοτώντας έτσι το Μακεδονικό ζήτημα.
Ο καθηγητής Χρήστου πρότεινε τη διόρθωση της χρονολογίας έναρξης από το 1840 στο 1856, με την ολοκλήρωση του Κριμαϊκού Πολέμου. Μέχρι την τριετία διεξαγωγής του Κριμαϊκού Πολέμου (έως το 1853–1856), οι Έλληνες ήταν στο πλευρό των Ρώσων. Η μεγάλη ματαίωση ήρθε όταν οι Ρώσοι ύψωσαν τη σημαία του Πανσλαβισμού μετά την ολοκλήρωση του πολέμου και συγκεκριμένα μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Παρισίων, στις 30 Μαρτίου 1856.
Οι Έλληνες είχαν εκτεθεί επειδή είχαν ταχθεί στο πλευρό των Ρώσων. Ως συνέπεια, μετά την ολοκλήρωση του πολέμου, ακολούθησε ο ρωσο-αγγλογαλλικός ναυτικός αποκλεισμός της Αθήνας και του Πειραιά, ο οποίος διήρκεσε μέχρι τις 30 Ιανουαρίου 1857. Αυτό περιγράφεται ως ένα ισχυρότερο μέγεθος προδοσίας από την πλευρά των Ρώσων προς το ελληνικό κίνημα και τον Όθωνα.
Κατά το τέλος αυτής της περιόδου (1908), η δράση της Ρωσίας ήταν καθοδηγούμενη από τα δικά της συμφέροντα, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αισθάνεται «μια ατέλειωτη ορφάνεια», καθώς δεν είχε μια ισχυρή κραταιά δύναμη στη νοτιοανατολική λεκάνη της Μεσογείου στην οποία να στηρίζεται.
4. Μικρασιατική Καταστροφή (1919-1922): Σοβιετική Υποστήριξη στον Κεμάλ
Η τέταρτη περίπτωση αφορά τη Μικρασιατική Καταστροφή, όπου η Σοβιετική Ρωσία έδωσε χρυσό, όπλα και στρατιωτικούς συμβούλους στον Κεμάλ για να πολεμήσει τον ελληνικό στρατό.
Πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι την Οκτωβριανή Επανάσταση (Νοέμβριος 1917), οι Ρώσοι ήταν στο πλευρό των Ελλήνων. Κατείχαν στρατιωτικά τον ανατολικό και μεγάλο τμήμα του δυτικού Πόντου, δίνοντας την ευκαιρία στους συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς να παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η αλλαγή ήρθε με την Οκτωβριανή Επανάσταση. Έξι μήνες αργότερα, στις 3 Μαρτίου 1918, υπογράφηκε η Συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ, η οποία ουσιαστικά αποτέλεσε τον «τάφο της ελληνικής παρουσίας στον ανατολικό Πόντο».
Σχετικά με την βοήθεια προς τον Κεμάλ: Ο χρυσός που παρασχέθηκε προερχόταν από το βαθύ γερμανικό τραπεζιτικό κατεστημένο. Οι Ρώσοι είχαν αποκτήσει αυτές τις μεγάλες ποσότητες χρυσού, καθώς αυτός είχε εισρεύσει στη ρωσική κοινωνία, προερχόμενος από τη Γερμανία (του πρώτου ξαδέλφου του Τσάρου Νικολάου του Β'). Επομένως, ήταν γερμανικός χρυσός που πέρασε στα σοβιετικά χέρια. Οι Σοβιετικοί παρείχαν αυτή τη βοήθεια επειδή θεωρούσαν τον πόλεμο της ανεξαρτησίας των Ελλήνων στη μικρασιατική ενδοχώρα ως ιμπεριαλιστικό.
Συμπέρασμα
Αυτές οι ιστορικές αναφορές υπογραμμίζουν την ανάγκη γνώσης της ιστορίας ενός λαού. Τα παραδείγματα των Ορλοφικών, της στάσης απέναντι στην Επανάσταση, του Πανσλαβισμού και της βοήθειας προς τον Κεμάλ αποτελούν σημαντικές στιγμές στην ελληνική ιστορία που επηρεάστηκαν καθοριστικά από τα ρωσικά συμφέροντα και τις γεωπολιτικές τους επιδιώξεις.
0 Σχόλια