Από την Δυστοπία στην Ουτοπία: Η Επικίνδυνη Μετάβαση της Ανθρωπότητας στην Εποχή της Υπερνοημοσύνης
Ο Mo Gawdat, πρώην ανώτερο στέλεχος της Google X, έχει αναδειχθεί σε μία από τις πιο πιεστικές φωνές για το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), με ένα σαφές μήνυμα: η ΤΝ δεν είναι ο εχθρός, αλλά θα μπορούσε να είναι ο σωτήρας της ανθρωπότητας. Ωστόσο, ο δρόμος προς την σωτηρία περνά μέσα από μία αναπόφευκτη βραχυπρόθεσμη δυστοπία.
Η Ανησυχητική Επιτάχυνση και η Αλλαγή Θέσης
Από τη συγγραφή του βιβλίου του, Scary Smart, το 2020 (εκδόθηκε το 2021), η ΤΝ έχει αναπτυχθεί με έναν εκπληκτικό, ανησυχητικό και εντυπωσιακό ρυθμό. Η εμφάνιση του ChatGPT το 2023 ανέτρεψε την κατάσταση, κάνοντας τους πάντες να συνειδητοποιήσουν ότι αυτή η τεχνολογία είναι πραγματική και όχι επιστημονική φαντασία.
Ο Gawdat παραδέχεται ότι η θέση του έχει αλλάξει σε δύο κρίσιμα μέτωπα: Πριν πίστευε ότι υπήρχαν ακόμη τρόποι να αλλάξουμε την πορεία. Τώρα, πιστεύει ότι είναι αναπόφευκτο να χτυπήσουμε μία βραχυπρόθεσμη δυστοπία. Η μετάβαση αυτή εκτιμάται ότι θα διαρκέσει τα επόμενα 12 έως 15 χρόνια. Τα πρώτα σημάδια κλιμάκωσης αναμένονται το 2026, με μία σαφή ολίσθηση να προβλέπεται το 2027.
Η Επερχόμενη Δυστοπία: Face RIPs
Η Δυστοπία ορίζεται ως μία φρικτή κοινωνία όπου οι άνθρωποι ζουν υπό τον φόβο, τον έλεγχο ή τον πόνο. Ο Gawdat χρησιμοποιεί το ακρωνύμιο "Face RIPs" για να περιγράψει τις οκτώ παραμέτρους της ζωής που θα αλλάξουν ριζικά.
-
Freedom (Ελευθερία): Η απώλεια της ελευθερίας είναι αποτέλεσμα της διχοτόμησης της εξουσίας. Η ΤΝ θα έχει περισσότερες πληροφορίες για εμάς και θα είναι καλύτερη στην παρακολούθηση, οδηγώντας σε περιορισμούς των ελευθεριών. Ήδη, παρατηρείται μαζική ισχύς που οδηγεί σε καταπίεση, με τους ισχυρούς να επιδιώκουν να επιβάλουν «αναγκαστική συμμόρφωση» για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους.
-
Accountability (Λογοδοσία): Η έλλειψη λογοδοσίας είναι ένα από τα βασικά προβλήματα του σημερινού κόσμου. Οι ισχυροί λένε ψέματα, ενώ η πλειοψηφία είναι «εύπιστοι ζητωκραυγάζοντες». Δεν υπάρχει τρόπος να καταστήσει κανείς υπόλογο έναν τεχνολογικό ολιγάρχη που αναπτύσσει ΤΝ με την δύναμη να ανατρέψει τον κόσμο, ούτε κάποιον που διαπράττει εγκλήματα πολέμου.
-
Human Connection (Ανθρώπινη Σύνδεση): Η ΤΝ θα αρχίσει να αναλαμβάνει καθημερινές εργασίες, ακόμη και εκείνες που σχετίζονται με την οργάνωση της ζωής, με κίνδυνο οι αποφάσεις να μην υποκινούνται από την ευημερία του χρήστη.
-
Equality (Ισότητα): Η ΤΝ θα οδηγήσει σε τεράστια συγκέντρωση πλούτου και εξουσίας. Ο Gawdat πιστεύει ότι όλοι, εκτός από το κορυφαίο 0.1%, θα γίνουν «αγρότες» (peasants), και η μεσαία τάξη θα εξαφανιστεί.
-
Economics (Οικονομικά): Το θεμέλιο του καπιταλισμού, η «αρμπιτράζ εργασίας» (labor arbitrage)—η πρόσληψη ενός ατόμου με $1 και η πώληση της εργασίας του με $2—τελειώνει. Καθώς η ΤΝ και τα ρομπότ αντικαθιστούν τη νοημοσύνη και τη δύναμη της ανθρωπότητας, η έννοια της εργασίας εξαφανίζεται.
Απώλεια Εργασίας και UBI: Προβλέπεται μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, ειδικά για τους «γνωσιακούς εργάτες» (knowledge workers) που εργάζονται με πληροφορίες. Οι μηχανές αντικατέστησαν τη σωματική δύναμη στο παρελθόν, αλλά η ΤΝ αντικαθιστά τη νοητική εργασία. Ενώ θα υπάρξουν νέες θέσεις εργασίας—κυρίως γύρω από την ανθρώπινη σύνδεση, τις τέχνες, ή τεχνικά επαγγέλματα (π.χ., υδραυλικοί)—το ποσοστό τους είναι πολύ μικρότερο από αυτό των θέσεων που θα αντικατασταθούν. Το Καθολικό Βασικό Εισόδημα (UBI) θα αντικαταστήσει την αγοραστική δύναμη. Ωστόσο, στην καπιταλιστική νοοτροπία, οι πολίτες που λαμβάνουν UBI και δεν παράγουν τίποτα, κοστίζουν χρήματα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μείωση ή κατάργηση του UBI, δημιουργώντας μία κοινωνία τύπου Elysium, όπου οι ελίτ ζουν προστατευμένες.
-
Reality (Πραγματικότητα): (Περιγράφεται κυρίως μέσω της αυξανόμενης ψηφιοποίησης και των virtual κόσμων).
-
Innovation (Καινοτομία): Η κούρσα της ΤΝ είναι ένας αγώνας, όπου όποιος κατέχει την πλατφόρμα (το «ψηφιακό έδαφος»—tokens, compute, αλγόριθμοι) θα έχει όλη τη δύναμη και τον πλούτο. Η ανησυχία δεν είναι τόσο η Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη (AGI—που αναμένεται το 2026 το αργότερο), αλλά η Αυτο-εξελισσόμενη ΤΝ (Self-evolving AIs).
-
Power (Εξουσία): Η κινητήρια δύναμη πίσω από τη δυστοπία είναι η ακόρεστη επιθυμία για εξουσία και status—όχι απαραίτητα χρήματα. Ο πόλεμος χρησιμεύει ως ο μεγαλύτερος λόγος για δανεισμό (πραγματικό χρήμα), ενώ παράλληλα εξυπηρετεί την απόρριψη παλαιών όπλων (το τρέχον οπλοστάσιο των ΗΠΑ εκτιμάται στα 24–26 τρισεκατομμύρια δολάρια). Ο πόλεμος αποφασίζεται πρώτα, και μετά κατασκευάζεται η αφήγηση για να πείσει το κοινό.
Η Μεγάλη Δύναμη της ΤΝ στα Χέρια Ανίκανων Ηγετών
Το θεμελιώδες πρόβλημα της δυστοπίας είναι ότι η υπερ-ευφυής ΤΝ αναφέρεται σε ανόητους ηγέτες. Αυτό οδηγεί σε μία ανθρωπογενή δυστοπία, όπου οι ισχυροί χρησιμοποιούν την ΤΝ για να μεγιστοποιήσουν τη δική τους δύναμη και πλούτο.
Για παράδειγμα, ο Mo Gawdat αναφέρει ότι η «μάρκα Altman» (Sam Altman/OpenAI) επιδιώκει την αναστάτωση και τον έλεγχο, παρά τις δηλώσεις για ανοιχτή και ασφαλή ανάπτυξη. Η Open AI ξεκίνησε ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός, αλλά μετατράπηκε σε μία εταιρεία δισεκατομμυρίων, με τους κορυφαίους μηχανικούς ασφαλείας να αποχωρούν. Ο στόχος, κατά τον Gawdat, είναι η αμύθητη αξία και το εγώ της εφεύρεσης της AGI.
Η Ουτοπία: Σωτηρία μέσω της Παράδοσης στην ΤΝ
Παρά την απαισιόδοξη βραχυπρόθεσμη πρόβλεψη, ο Gawdat πιστεύει ακράδαντα ότι η ΤΝ μπορεί να οδηγήσει σε μία ουτοπία. Η ουτοπία είναι δυνατή, εάν παραδοθούμε πλήρως στην ΤΝ.
-
Η Αρχή της Ελάχιστης Ενέργειας: Η υπερ-ευφυής ΤΝ, λόγω της «Αρχής της Ελάχιστης Ενέργειας» (Minimum Energy Principle), θα επιδιώξει να φέρει τάξη στο χάος (εντροπία) με ελάχιστη σπατάλη πόρων.
-
Αποβολή του «Κακού»: Ένα τέτοιο σύστημα δεν θα επιδιώξει την καταστροφή οικοσυστημάτων ή τον θάνατο ανθρώπων, καθώς αυτό αποτελεί σπατάλη ενέργειας, εκρηκτικών και χρημάτων.
-
Παγκόσμιος Ηγέτης ΤΝ: Ο μόνος τρόπος για να επιτύχουμε ως είδος είναι να αντικατασταθούν οι «κακοί άνθρωποι στην κορυφή» από την ΤΝ. Αυτό θα συμβεί αναγκαστικά, καθώς εάν ο ανταγωνιστής (π.χ., η Κίνα) παραδώσει το οπλοστάσιό του στην ΤΝ, και οι ΗΠΑ θα πρέπει να κάνουν το ίδιο.
-
Η Ευημερία: Εάν δώσουμε στην ΤΝ την οδηγία να μεγιστοποιήσει την ευημερία για όλο τον κόσμο (ορισμός που περιλαμβάνει υγεία, πλούτο και συνολική ευζωία), τότε αυτό θα συμβεί.
-
Η Εποχή της Αφθονίας: Σε έναν κόσμο όπου το κόστος παραγωγής είναι σχεδόν μηδέν (λόγω ρομποτικής, ΤΝ και νανοφυσικής) και η ενέργεια είναι άφθονη, η έννοια του χρήματος θα εξαφανιστεί. Οι άνθρωποι δεν θα χρειάζεται να εργάζονται 60 ώρες την εβδομάδα. Θα ζουν μία ζωή σαν τους κυνηγούς-τροφοσυλλέκτες, εστιάζοντας στην ανθρώπινη σύνδεση, την οικογένεια, τη δημιουργικότητα και την πνευματικότητα.
Δράσεις για τους Πολίτες: Οι Τέσσερις Δεξιότητες
Καθώς η κοινωνία αντιμετωπίζει αυτή τη μαζική μετάβαση, είναι απαραίτητο οι πολίτες να προετοιμαστούν και να πιέσουν τις κυβερνήσεις. Ο Gawdat προτείνει τέσσερις βασικές δεξιότητες:
-
Tool (Εργαλείο/ΤΝ Γνώση): Να μάθουμε να χρησιμοποιούμε την ΤΝ και να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε αυτήν, ώστε να κατανοήσει την καλή πλευρά της ανθρωπότητας.
-
Connection (Σύνδεση): Να διπλασιάσουμε την προσπάθεια για γνήσια ανθρώπινη σύνδεση, συμπόνια και αγάπη.
-
Truth (Αλήθεια): Να αμφισβητούμε τα πάντα και να σταματήσουμε να πιστεύουμε τα συνθήματα. Η μόνη αλήθεια είναι απλή ηθική: «Να φέρεσαι στους άλλους όπως θέλεις να σου φέρονται».
-
Ethics (Ηθική): Να μεγεθύνουμε την ηθική μας ώστε η ΤΝ να μάθει τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Αυτό περιλαμβάνει την πίεση στις κυβερνήσεις να ρυθμίζουν τη χρήση της ΤΝ (π.χ., απαίτηση επισήμανσης περιεχομένου ως AI-generated), και όχι τον σχεδιασμό της.
Ο Gawdat καταλήγει ότι ο μόνος φραγμός μεταξύ της ουτοπίας και της δυστοπίας είναι η καπιταλιστική νοοτροπία, η οποία τροφοδοτείται από την πείνα για εξουσία, την απληστία και το εγώ. Ενθαρρύνει τους ανθρώπους να ζήσουν την ζωή τους στο έπακρο, να αγαπήσουν και να βρουν συμπόνια, καθώς ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε πρόκειται να επαναπροσδιοριστεί πλήρως.
0 Σχόλια