Η Επανάσταση του Πανψυχισμού και η Αναζήτηση της Εσωτερικής Φύσης της Ύλης
Η συνείδηση, ο εσωτερικός κόσμος των χρωμάτων, των ήχων, των οσμών και των γεύσεων που βιώνουμε κάθε δευτερόλεπτο της ξύπνιας ζωής, παραμένει ένα από τα βαθύτερα μυστήρια της σύγχρονης επιστήμης.
Παρά την απίστευτη πρόοδο στην κατανόηση του εγκεφάλου, δεν έχουμε καν τις αρχές μιας εξήγησης για το πώς ο εγκέφαλος παράγει αυτή την υποκειμενική εμπειρία.Οι Παραδοσιακές Αποτυχίες: Από τον Δυϊσμό στη Σήμανση
Για πολλά χρόνια, οι συζητήσεις για τη συνείδηση περιορίζονταν σε δύο κύριες, αλλά βαθιά ελαττωματικές, επιλογές.
Η πρώτη ήταν ο Δυϊσμός. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, η συνείδηση λαμβάνει χώρα στην ψυχή, μια υπερφυσική οντότητα διακριτή από τη φυσική λειτουργία του σώματος και του εγκεφάλου. Ο Δυϊσμός παρομοιάζει τη σχέση μας με το σώμα με τη σχέση ενός πιλότου drone με το drone του. Ωστόσο, ο δυϊσμός δεν συνάδει με τα ευρήματα της σύγχρονης επιστήμης. Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι όλα όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο έχουν μια φυσική αιτία εντός του ίδιου του εγκεφάλου, χωρίς να παρατηρούνται εισερχόμενα σήματα από μια μη φυσική ψυχή. Ο Δυϊσμός αποτυγχάνει να εξηγήσει τα δεδομένα της νευροεπιστήμης και δεν θεωρείται επιστημονικά αξιόπιστη προσέγγιση.
Η δεύτερη επιλογή ήταν η απλή ταύτιση της συνείδησης με την ηλεκτροχημική σηματοδότηση του εγκεφάλου. Αυτή η προσέγγιση, ωστόσο, είναι θύμα του τρόπου με τον οποίο δομήθηκε η σύγχρονη επιστήμη.
Η Κληρονομιά του Γαλιλαίου και το Ποιοτικό Κενό
Το 1623, ο πατέρας της σύγχρονης επιστήμης, ο Γαλιλαίος Γαλιλέι, διακήρυξε τα μαθηματικά ως τη γλώσσα της νέας επιστήμης. Έκτοτε, η επιστήμη βασίζεται σε μια αμιγώς ποσοτική περιγραφή του φυσικού κόσμου.
Ο Γαλιλαίος αντιλήφθηκε ότι η συνειδητή εμπειρία δεν μπορεί να καταγραφεί σε μαθηματικούς όρους, διότι περιλαμβάνει ποιότητες (qualities). Ένας μαθηματικός τύπος δεν μπορεί να αιχμαλωτίσει το βαθύ κόκκινο ενός ηλιοβασιλέματος, τη μυρωδιά του καφέ ή τη γεύση της μέντας. Για να παρακάμψει αυτό το πρόβλημα, ο Γαλιλαίος εξόρισε τη συνείδηση από την επιστήμη, εντοπίζοντάς την στην ψυχή.
Αν η νευροεπιστήμη χρησιμοποιεί μόνο το ποσοτικό λεξιλόγιο, παραλείπει τις ποιότητες της εμπειρίας μας – τα χρώματα, τους ήχους και τις γεύσεις. Η τρέχουσα επιστημονική προσέγγιση είναι χτισμένη πάνω σε αυτόν τον διαχωρισμό μεταξύ της ποσοτικής ιστορίας της φυσικής επιστήμης και της ποιοτικής ιστορίας της ανθρώπινης συνείδησης.
Το Μεγάλο Κενό της Φυσικής
Αν θέλουμε να λύσουμε το πρόβλημα της συνείδησης, πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να ενσωματώσουμε αυτές τις δύο ιστορίες σε μια μεγάλη ενιαία θεωρία της πραγματικότητας.
Το σημείο εκκίνησης για μια ριζοσπαστική νέα προσέγγιση, που διατυπώθηκε από τον φιλόσοφο Μπέρτραντ Ράσελ το 1927 και αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Άρθουρ Έντινγκτον το 1928, ήταν μια εκπληκτική παρατήρηση: η φυσική επιστήμη δεν μας λέει πραγματικά τι είναι η ύλη.
Η φυσική, παρά τον πλούτο της, περιορίζεται στο να μας λέει για τη συμπεριφορά της ύλης—για το τι κάνει. Περιγράφει ιδιότητες όπως η μάζα και το φορτίο, οι οποίες ορίζονται πλήρως με βάση τη συμπεριφορά, όπως η έλξη, η άπωση ή η αντίσταση στην επιτάχυνση.
Ωστόσο, υπάρχει κάτι περισσότερο σε αυτό που είναι ένα πράγμα από αυτό που κάνει. Οι φιλόσοφοι το αποκαλούν εγγενή φύση (intrinsic nature)—αυτό που είναι ένα πράγμα, θεωρούμενο ανεξάρτητα από αυτό που κάνει. Η φυσική μάς παρέχει πλούσιες πληροφορίες για το τι κάνει ένα θεμελιώδες σωματίδιο, όπως ένα ηλεκτρόνιο, αλλά δεν λέει τίποτα για την εγγενή του φύση. Αυτή η έλλειψη δημιουργεί ένα τεράστιο κενό στην καθιερωμένη επιστημονική μας ιστορία του σύμπαντος.
Ο Πανψυχισμός: Η Συνείδηση ως Εγγενής Φύση
Η ευφυΐα των Ράσελ και Έντινγκτον ήταν να συνδέσουν το πρόβλημα της συνείδησης με αυτό το κενό. Η σύγχρονη επιστήμη δίνει μια καθαρά ποσοτική περιγραφή του εγκεφάλου, παραλείποντας τις ποιότητες της εμπειρίας. Παράλληλα, δίνει μια καθαρά συμπεριφορική περιγραφή της ύλης, παραλείποντας την εγγενή φύση της.
Η τολμηρή υπόθεση που διατύπωσαν είναι ότι ίσως οι ποιότητες της εμπειρίας είναι η εγγενής φύση της ύλης. Ίσως η συνείδηση είναι αυτό που «δίνει πνοή στους τύπους» και δημιουργεί ένα σύμπαν για να περιγράψουν.
Αυτή η άποψη ονομάζεται Πανψυχισμός (Pansychism). Ο Πανψυχισμός είναι η θέση ότι όλη η ύλη, από τα βασικά δομικά στοιχεία του σύμπαντος – όπως τα ηλεκτρόνια και τα κουάρκ – μέχρι τον ανθρώπινο εγκέφαλο, διαθέτει συνειδητή εμπειρία.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι κανείς δεν ισχυρίζεται ότι ένα ηλεκτρόνιο έχει τη συνείδηση ενός ανθρώπου. Ενώ η ανθρώπινη συνείδηση είναι πλούσια και σύνθετη, με βαθιά συναισθήματα και λεπτές σκέψεις, οι μορφές συνειδητής εμπειρίας γίνονται απλούστερες καθώς κινούμαστε προς απλούστερες μορφές ζωής (όπως τα πρόβατα και τα σαλιγκάρια). Είναι πιθανό αυτό να συνεχίζεται μέχρι τα βασικά δομικά στοιχεία της ύλης, με τα ηλεκτρόνια να έχουν απίστευτα απλές μορφές συνειδητής εμπειρίας, που αντικατοπτρίζουν την απίστευτα απλή φύση τους.
Η Επιστημονική Συμβατότητα και η Επανάσταση του Κοπέρνικου
Ο Πανψυχισμός είναι συμβατός με τη σύγχρονη επιστήμη. Δεδομένου ότι η φυσική επιστήμη μας δίνει μόνο μια περιορισμένη προοπτική (περιγράφοντας το τι κάνουν οι οντότητες), ο Πανψυχισμός συμπληρώνει το κενό που αφήνει η επιστήμη, χωρίς να την έρχεται σε αντίφαση.
Ο Πανψυχισμός προσφέρει τη μόνη εξήγηση που μπορεί να φιλοξενήσει:
- Την ποιοτική ιστορία της ανθρώπινης συνείδησης.
- Την ποσοτική ιστορία της νευροεπιστήμης, καθώς δεν απαιτεί μια μη φυσική ψυχή που έρχεται σε αντίθεση με τα δεδομένα του εγκεφάλου.
Όπως παρατήρησε ο Σέρλοκ Χολμς, όταν αποκλείσουμε το αδύνατο, αυτό που απομένει, όσο απίθανο κι αν είναι, πρέπει να είναι η αλήθεια. Επί του παρόντος, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου, όπως και πριν την επιστημονική επανάσταση με το γεωκεντρικό μοντέλο, προσπαθούμε απεγνωσμένα να κάνουμε τα δεδομένα να ταιριάξουν με μια επιστημονική προσέγγιση που σχεδιάστηκε για να αποκλείσει τη συνείδηση.
Ο Πανψυχισμός υπόσχεται μια δεύτερη επανάσταση του Κοπέρνικου. Στην πρώτη, παραιτηθήκαμε από την προνομιούχα θέση μας στο κέντρο του σύμπαντος. Στη δεύτερη, θα απορρίψουμε την ιδέα ότι η ανθρώπινη συνείδηση είναι ένα κοσμικά ξεχωριστό ή μοναδικό θαύμα. Ο Πανψυχισμός μας ελευθερώνει από αυτήν την ύβρη, προτείνοντας ότι η ανθρώπινη συνείδηση είναι απλώς μια πολύ εξελιγμένη μορφή αυτού που υπάρχει σε όλο το σύμπαν.
Η Θέση μας σε ένα Συνειδητό Σύμπαν
Η συνείδηση βρίσκεται στη ρίζα της ανθρώπινης ταυτότητας και είναι η πηγή όλων όσα είναι πραγματικά σημαντικά στη ζωή. Ωστόσο, η επίσημη επιστημονική μας κοσμοθεωρία δεν έχει θέση γι' αυτήν, οδηγώντας σε μια βαθιά αίσθηση αποξένωσης λόγω της αναντιστοιχίας μεταξύ της θεωρίας και της βιωμένης εμπειρίας.
Ο Πανψυχισμός παρέχει μια εικόνα του σύμπαντος όπου ταιριάζουμε. Είμαστε συνειδητά πλάσματα σε ένα συνειδητό σύμπαν. Έχει τη δυνατότητα όχι μόνο να λύσει ένα από τα βαθύτερα μυστήρια της επιστήμης, αλλά και να μεταμορφώσει θετικά το τι σημαίνει να είσαι ανθρώπινο ον, δίνοντας μια «στέγη» τόσο στις πνευματικές όσο και στις διανοητικές μας επιθυμίες.
Διαβάστε περισσότερα όμοια θέματα εδώ
0 Σχόλια