Έλληνες ή Αλβανοί οι Αρβανίτες; Μια μελέτη που βασίζεται σε στοιχεία σχετικά με την ταυτότητα Ανάγνωση άρθρου

Περιεχόμενα

Μια μελέτη που  βασίζεται σε στοιχεία σχετικά με την ταυτότητα των Αρβανιτών, εξετάζοντας το ζήτημα μέσα από τους επιστημονικούς κλάδους της Ιστορίας, της Παλαιοανθρωπολογίας και της Γενετικής.

1. Πλαίσιο και Ορισμοί

Η πιο συνήθης κατηγορία που εκστομίζουν όσοι επιχειρούν να μειώσουν το εθνικό συναίσθημα και να υποβαθμίσουν την επανάσταση του 1821 είναι ότι οι Έλληνες επαναστάτες ήταν Αρβανίτες και ότι δεν μιλούσαν καθόλου ελληνικά. Αυτό υποστηρίζεται με την κακόβουλη θέση ότι οι Έλληνες είχαν χάσει την ιστορική τους συνέχεια και είχαν καταστεί ένα μείγμα βαλκανικών λαών, ειδικώς δε Αλβανών.

Σύμφωνα με το λεξικό του Μπαμπινιώτη, η λέξη Αρβανίτης προέρχεται από το τοπωνύμιο Άρβανα (το οποίο προέρχεται από το αλβανικό Άρβανα). Ως Αρβανίτες νοούνται οι αλβανικής καταγωγής Έλληνες της Βορείου Ηπείρου. Ωστόσο, τονίζεται ότι ένα όνομα δεν αρκεί για να αποδοθεί η εθνική ταυτότητα.

Στον αρχαίο κόσμο, ο γεωγράφος Στράβων και άλλοι ιστορικοί και γεωγράφοι όριζαν με ακρίβεια την Ήπειρο και την Ιλλυρία. Συγκεκριμένα, αναφέρουν ότι δεξιά της Εγνατείας Οδού βρίσκονταν τα ελληνικά έθνη και αριστερά τα ιλλυρικά. Ο βυζαντινός ιστορικός Προκόπιος έθετε ως ανώτατο όριο της Ηπείρου την Αρχαία Επίδαμνο, δηλαδή το σημερινό Δυρράχιο, και ουσιαστικά την πορεία του ποταμού Σκούμπιν στη σημερινή Αλβανία. Αυτό το όριο καθορίζει τα όρια της Ηπείρου και κατ' επέκταση της Ελλάδος στον αρχαίο κόσμο.

2. Ιστορική Αναδρομή και Μεταναστεύσεις

Οι πρώτες τεκμηριωμένες αναφορές για τους Αρβανίτες ανιχνεύονται στο Βυζάντιο, στα γραπτά του ιστορικού Μιχαήλ Αταλιάτη και στην Αλεξιάδα της Άννας Κομνηνής. Ο Αταλιάτης, ο οποίος ήταν ακριβόλογος, αναφέρεται στον όρο Αρβανίτες γενικά σε κατοίκους των Βαλκανίων και διακρίνει τους Αλβανούς από τους Αρβανίτες.

Ως κοιτίδα τους θεωρείται το αρχαίο Άρβανον, μια περιοχή στη σημερινή Αλβανία. Τα πρώτα μεταναστευτικά κύματα συνέβησαν κατά τον 11ο με 15ο αιώνα μ.Χ., κυρίως για οικονομικούς λόγους, αλλά και λόγω της πίεσης από βόρειους λαούς, όπως οι Σέρβοι. Αυτοί οι πληθυσμοί μετακινήθηκαν κυρίως στην Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα, την Αττική και την Πελοπόννησο. Χρησιμοποιήθηκαν δε από Βυζαντινούς και Βενετούς ως πολεμιστές. Τα επόμενα μεταναστευτικά ρεύματα συνέβησαν επί Τουρκοκρατίας.

Ο Δημήτρης Πανομήτρος αναφέρει πως οι κάτοικοι του Αρβάνου ήταν Ρωμιοί ακρίτες του στρατιωτικού θέματος του Δυραχείου τουλάχιστον από τον 9ο αιώνα, απέκρουαν επεκτατικές κινήσεις Σλάβων και Φράγκων και ήταν συνειδητά Χριστιανοί Ορθόδοξοι.

Εξαλβανισμός για Προστασία: Ο αγωνιστής του 1821 Διονύσιος Σουρουμελής αναφέρει ότι Χριστιανοί αλβανικής καταγωγής στην Ελλάδα έβλεπαν με κάποια συμπάθεια τους Τουρκαλβανούς λόγω φυλής και γλώσσας. Για να αποφύγουν τις διώξεις από αυτούς και αργότερα από τους Οθωμανούς (οι οποίοι ήταν πιο φιλικοί με τους Αλβανούς), πολλοί Έλληνες υιοθέτησαν αλβανική ενδυμασία και γλώσσα για προστασία και καμουφλάρισμα. Αναγκάστηκαν, λοιπόν, πολλοί Έλληνες να "εξαλβανιστούν" ώστε να επιβιώσουν σε ένα εχθρικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των δίγλωσσων κοινοτήτων.

Ο Σουρουμελής αναφέρει, μάλιστα, ότι αυτοί οι πληθυσμοί είχαν διατηρήσει πανάρχαια ελληνικά έθιμα, γεγονός που αποτελεί απόδειξη της ελληνικής καταγωγής τους. Αυτό εξηγεί τις πολυάριθμες αρβανίτικες εστίες στην Ελλάδα και υποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για κάθοδο αμιγώς αλβανικών πληθυσμών. Εάν οι χιλιάδες λεγόμενοι Αλβανοί που μετανάστευσαν είχαν αλβανική εθνική συνείδηση και μιλούσαν αποκλειστικά αλβανικά, θα υπήρχε σήμερα μια μεγάλη και ομοιογενής αλβανική μειονότητα στην Ελλάδα, όπως συμβαίνει στο Κόσοβο, τη Σερβία ή τα Σκόπια.

3. Παλαιοανθρωπολογικά Δεδομένα

Η παλαιοανθρωπολογία και η γενετική είναι τα δύο βασικά επιστημονικά εργαλεία για τη μελέτη γενετικών ομοιοτήτων και διαφορών μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων. Η παλαιοανθρωπολογία μελετά την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, κατατάσσοντας τους σημερινούς ανθρώπους σε φυλές βάσει των φαινοτυπικών χαρακτηριστικών τους (π.χ. Καυκάσιοι, Νεγροειδείς κ.λπ.). Για τους Καυκάσιους διακρίνονται επιμέρους τύποι, όπως ο μεσογειακός, ο Νορδικός, ο Διναρικός, ο Αρμενοειδής και διάφοροι άλλοι.

Στη βαλκανική χερσόνησο επικράτησαν προϊστορικά δύο ανθρωπολογικά φύλα:

1. Ο Μεσογειακός τύπος: Στις σημερινές περιοχές της Ελλάδος και της Βουλγαρίας.
2. Ο Διναρικός τύπος: Στη σημερινή Αλβανία, σε όλη την πρώην Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία.

Οι ανήκοντες στον Διναρικό τύπο είναι κατά βάση βραχυκέφαλοι (πλατύ κρανίο), με κάπως καστανά μαλλιά και μάτια, μακρόστενο πρόσωπο, γρυπή μύτη, κάπως καστανόξανθο δέρμα, ψηλό ανάστημα, δυνατό κορμό και φαρδείς ώμους και στέρνο. Τα κάπως αντίθετα χαρακτηριστικά ισχύουν για τον Μεσογειακό τύπο.

Γκέγκηδες και Τόσκηδες: Οι Αλβανοί απαρτίζονται από δύο μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες με σαφείς πολιτισμικές και γλωσσικές διαφορές: τους Γκέγκηδες και τους Τόσκηδες. Ο Γερμανός φιλόλογος Johann Georg von Hahn, πατέρας της αλβανολογίας, διασώζει περιστατικό όπου απεσταλμένοι του Αλή Πασά χρειάζονταν μεταφραστές για να συνεννοηθούν με τους Γκέγκηδες.

Σε ανθρωπολογικό επίπεδο, οι Γκέγκηδες είναι βραχυκέφαλοι, ψηλοί, με μεγάλη μύτη και διατηρούν διναρικά γνωρίσματα. Αντίθετα, οι Τόσκηδες είναι βραχυκέφαλοι, με μικρότερο ανάστημα, μικρότερη μύτη, πιο μελαμψοί, δηλαδή έχουν μεσογειακά γνωρίσματα, όπως οι Έλληνες. Το φυσικό όριο μεταξύ Γκέγκηδων και Τόσκηδων είναι ο ποταμός Σκούμπιν.

Οι Τόσκηδες, μέρος των οποίων είναι και οι Αρβανίτες, έχουν δεχτεί τόνους ελληνικής επιρροής ανά τους αιώνες. Η περιοχή νοτίως του ποταμού Σκούμπιν διατήρησε το ελληνικό στοιχείο, γεγονός που αποτυπώθηκε πολιτισμικά και ανθρωπολογικά.

Έρευνα Πίτσιου (δεκαετία '70): Ο Θεόδωρος Πίτσιος συνέκρινε 16 ανθρωπολογικά γνωρίσματα Αρβανιτών της Πελοποννήσου, ντόπιων Ελλήνων και Αλβανών. Διαπίστωσε πως τα χαρακτηριστικά των Αρβανιτών βρίσκονται εντός του εύρους των αριθμών των Πελοποννησίων και συχνά αποκλίνουν από τον μέσο όρο σε κατεύθυνση αντίθετη από αυτή των Αλβανών.

4. Γενετικά Δεδομένα

Η επιστήμη της γενετικής επιβεβαιώνει τις διαφορές. Ο βιολόγος Παναγιώτης Δελιγιαννίδης (2007) επισημαίνει ότι, ενώ δεν παρατηρήθηκε στατιστικά μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ αλβανικών πληθυσμών (Κόσοβο και Ελλάδα), στη σύγκριση μεταξύ ελληνικού και αλβανικού πληθυσμού παρατηρήθηκαν επτά στατιστικά σημαντικές διαφορές.

Ο γενετιστής Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης υποστηρίζει πως η γενετική σύσταση Αλβανών και Ελλήνων διαφέρει σημαντικά. Στο βιβλίο του Η Γενετική Ιστορία των Ελλήνων αναφέρεται πως:

• Η χαμηλότερη γενετική ποικιλότητα που παρατηρήθηκε στους Γκέγκηδες σημαίνει έναν υψηλότερο βαθμό αναπαραγωγικής απομόνωσης σε σχέση με τους Τόσκηδες.
• Το γενετικό προφίλ των Τόσκηδων είναι συμβατό με την ποικιλότητα που αναμένεται να έχει ένας παμικτικός πληθυσμός με προέλευση από τη νότιο Βαλκανική.
• Οι γενετικές αποστάσεις έδειξαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ Γκέγκηδων και Τόσκηδων, ενώ αντίθετα δεν ήταν στατιστικώς σημαντικές ανάμεσα στους Τόσκηδες και τους Έλληνες.

Επομένως, θεωρητικά αναμένεται η πληθυσμιακή ομάδα των χριστιανών Αρβανιτών (που ομιλούν την τοσκική διάλεκτο και κατάγονται από τη νότια Αλβανία) να έχει παρόμοια γενετική σύσταση με τους Έλληνες.

Συμπέρασμα 1: Οι Αρβανίτες, που προέρχονται από τους Τόσκηδες, ζούσαν στη Βόρεια Ήπειρο, μια περιοχή όπου άκμαζε επί αιώνες το ελληνικό στοιχείο, και έτσι συνδέονται με τους Έλληνες τόσο πολιτισμικά όσο και γενετικά. Το αλβανικό αίμα στις φλέβες των Αρβανιτών και των λοιπών Ελλήνων είναι τόσο ισχνό που αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στο ελληνικό αίμα που ρέει στις φλέβες των σημερινών Αλβανών.

5. Εθνική Συνείδηση και Γλώσσα

Απουσία Αλβανικής Εθνικής Συνείδησης: Αλβανική εθνική συνείδηση και αλβανικό έθνος δεν υπήρξε ποτέ μέχρι τον 19ο αιώνα. Οι κάτοικοι της τότε σημερινής Αλβανίας χωρίζονταν ανάλογα με τη θρησκεία τους: οι Ορθόδοξοι ήταν οι Ρωμιοί (σαν να λέμε Έλληνες), ενώ οι Μουσουλμάνοι ένιωθαν πολλές φορές Τούρκοι (εξού και ο όρος Τουρκαλβανός).

Οι Αρβανίτικες φατρίες γενικά παρέμειναν πιστές στην Ορθοδοξία, σε αντίθεση με τους Αλβανούς που ασπάστηκαν το Ισλάμ. Το γεγονός ότι κατεβαίνοντας στην Ελλάδα δεν έφεραν μαζί τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς ούτε έχτισαν τζαμιά ίσως ομολογεί ότι δεν ήθελαν να έχουν καμία σχέση ούτε με τους Τούρκους ούτε με τους Τουρκαλβανούς.

Οι ίδιοι οι Αλβανοί ουδέποτε θεώρησαν τους Αρβανίτες δικούς τους, σε αντίθεση με τους Τσάμηδες, οι οποίοι ήταν ένας αμιγής αλβανικός πληθυσμός και θεωρούνταν τέτοιοι και από την Αλβανία.

Ο φιλέλληνας Thomas Gordon επισημαίνει ότι Αρβανίτης σήμαινε γενικά μισθοφόρος από τα Βαλκάνια, όρος που περιλάμβανε και Έλληνες και Σέρβους.

Η Σύγχυση των Ξένων Πηγών: Οι ξένοι έχουν τεράστια σύγχυση σχετικά με τον όρο Αρβανίτης και Αλβανός. Δίνουν τεράστια βάση στη γλώσσα, κάτι που όμως από μόνο του δεν είναι αποδεικτικό εθνικής ταυτότητας (π.χ. Έλληνες Τουρκόφωνοι ή Ιταλόφωνοι). Η ηχητική ομοιότητα μεταξύ Αλβανού και Αρβανίτη είναι επιφανειακή, καθώς οι ίδιοι οι Αλβανοί αποκαλούν τον εαυτό τους Κυπετάρ και τη χώρα τους Κυπερία.

Τα Αρβανίτικα είναι μια μίξη ελληνικών, λατινικών, τουρκικών και ντόπιων βαλκανικών στοιχείων, γεγονός που τα καθιστά όμοια με τα αλβανικά. Η αλβανική γλώσσα ήταν σαφώς απλούστερη και πιο προσιτή στον ευρύ πληθυσμό.

Λόγω διωγμών, έλλειψης σχολείων και μορφωμένων ανθρώπων στην Αλβανία, ήταν δύσκολο να διατηρηθεί η απαιτητική και περίπλοκη ελληνική γλώσσα σε ορεσίβιους και οικονομικά εξαθλιωμένους πληθυσμούς. Επιπλέον, υιοθετήθηκε και για λόγους προστασίας από ελληνικά τμήματα του πληθυσμού που υιοθέτησαν την αλβανική "κουλτούρα" για να ξεφύγουν από τις διώξεις.

Οι Σουλιώτες: Οι Σουλιώτες, όντες Αρβανίτες, μιλούσαν και ελληνικά και αλβανικά (αρβανίτικα) και ήταν περήφανοι για την ελληνική τους καταγωγή.

Γνώση της Ελληνικής στην Επανάσταση: Η θεωρία ότι κάποιοι επαναστάτες δεν γνώριζαν ελληνικά είναι αστεία, ανιστόρητη και ύποπτη.

• Ο Αμερικανός ιατρός Samuel Gridley Howe (1828), αναφερόμενος στην Ύδρα και τις Σπέτσες, αναφέρει ότι οι Αρβανίτες μιλούσαν αρβανίτικα μεταξύ τους, αλλά γνώριζαν και άπταιστα ελληνικά.
• Ο Αμερικανός πρέσβης Rufus Sanderson (1829), καθώς και ο ιεραπόστολος John Hartley (1831), υποστηρίζουν ότι στην Αργολίδα και άλλες περιοχές, όλοι ήξεραν ελληνικά ανεξαρτήτως καταγωγής.

Η περίπτωση του Μάρκου Μπότσαρη: Ο Μάρκος Μπότσαρης, ο οποίος χρησιμοποιείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του αντιθέτου, συνέγραψε, κατόπιν παραγγελίας του Γάλλου διπλωμάτη Φρανσουά Πουκεβίλ, ένα ελληνοαλβανικό γλωσσάριο (το πρώτο ελληνοαλβανικό λεξικό). Ο Μπότσαρης έγραψε αυτό το έργο στα 19 του χρόνια, με τη βοήθεια του πατέρα, του θείου και του πεθερού του, καθώς ο ίδιος δεν ήξερε πολλά γράμματα. Η ονομασία του έργου είναι «Λεξικόν της ρωμαϊκής και αρβανητικής απλής». Ο ακαδημαϊκός Τίτος Γιοχάλας, που μελέτησε το χειρόγραφο, θεωρεί πως ο Μπότσαρης έγραφε τα ελληνικά λήμματα. Η παλαιότερη υπόθεση ότι το λεξικό γράφτηκε για να εξυπηρετήσει την επικοινωνία μεταξύ Σουλιωτών και άλλων Ελλήνων δεν θεωρείται πιθανή από τον Γιοχάλα, διότι οι Σουλιώτες μιλούσαν ελληνικά και το περιεχόμενο δεν ήταν χρηστικό για την καθημερινή ζωή.

6. Μετά την Απελευθέρωση και η Διατήρηση της Αρβανιτοφωνίας

Μετά την απελευθέρωση, οι αμιγώς ελληνόφωνοι και πιο μορφωμένοι Αρβανίτες εγκατέλειψαν τα χωριά και εγκαταστάθηκαν σε πόλεις (κυρίως στην Αθήνα), όπου είχαν καλύτερη εξέλιξη στον στρατό, τη διοίκηση και την πολιτική. Πολλές αρβανίτικες οικογένειες ανέδειξαν στρατηγούς, ναυάρχους και πρωθυπουργούς της Ελλάδος, όπως ο Δημήτριος Βούλγαρης, οι Μιαούληδες, οι Κουντουριώτηδες και οι Πάγκαλοι. Σήμερα επιβιώνουν πολλά αρβανίτικα τοπωνύμια (Σπέτσες, Βάρκιζα, Λιόσια, Πλάκα).

Η αρβανιτοφωνία διατηρήθηκε κυρίως στους φτωχούς χωρικούς για δύο λόγους:

1. Κορίτσια/Μητέρες: Τα κορίτσια δεν πήγαιναν σχολείο και στρατό, άρα δεν μάθαιναν ελληνικά, και ως μητέρες μάθαιναν μοιραία αρβανίτικα στα παιδιά τους.
2. Κωδική Διάλεκτος: Η επιθυμία των Αρβανιτών να κρατήσουν μία κωδική διάλεκτο ώστε να τη χρησιμοποιούν όταν δεν ήθελαν να γίνουν αντιληπτά αυτά που ήθελαν να πουν.

Η ανάμιξη των Αρβανιτών με τους πολυπληθέστερους ελληνικούς πληθυσμούς είχε ως αποτέλεσμα να αφομοιωθούν από τους Έλληνες τόσο πολιτισμικά όσο και γενετικά. Είναι αδύνατο 5.000 έως 200.000 μετανάστες να αλλοιώσουν το ανθρωπολογικό αποτύπωμα μιας πληθυσμιακά δεκαπλάσιας περιοχής μέσα σε 100, 200 ή 300 χρόνια.

7. Απόδειξη Ελληνικής Συνείδησης

Παρά την απόλυτη ελευθερία επιλογής και τη σπάθη των Οθωμανών πάνω από το κεφάλι τους, οι Αρβανίτες διατήρησαν την Ορθόδοξη πίστη τους, σε αντίθεση με τους Τουρκαλβανούς, και ταυτίστηκαν με τους Έλληνες.

Δεν δέλεασαν καθόλου από τις φοροαπαλλαγές και τα αξιώματα που λάμβαναν πάρα πολλοί Αλβανοί που ασπάστηκαν το Ισλάμ, παρότι το να είσαι Έλληνας συνεπαγόταν σκληρό τρόπο ζωής, θάνατο, φτώχεια, καταπίεση και εξαθλίωση. Οι Αρβανίτες ήταν Έλληνες με κάθε κόστος, ταυτίστηκαν με μία μόνο πατρίδα και πολέμησαν για την Ελλάδα ως Έλληνες, όχι ως σύμμαχοι.

8. Τελικό Συμπέρασμα της Μελέτης

Η σύνδεση των Αρβανιτών με τους Έλληνες αποδεικνύεται από τρεις κρίσιμους επιστημονικούς κλάδους:

1. Ιστορία και Λαογραφία: Οι ελληνικοί πληθυσμοί κυριαρχούσαν επί αιώνες στη σημερινή Νότια Αλβανία (έως το Δυρράχιο), αφομοιώνοντας πολιτισμικά τους ντόπιους πληθυσμούς. Ταυτόχρονα, πολλοί Έλληνες μιλούσαν αλβανικά από ανάγκη, είτε για χρηστικούς λόγους είτε για προστασία από διώξεις.
2. Παλαιοανθρωπολογία: Τα χαρακτηριστικά των Αρβανιτών είναι παρόμοια με των Ελλήνων και διαφέρουν σημαντικά από αυτά των Αλβανών.
3. Γενετική: Η γενετική σύσταση Ελλήνων και Αλβανών διαφέρει. Δεδομένου ότι οι Αρβανίτες προέρχονται από τους πληθυσμούς των Τόσκηδων στη Νότια Αλβανία, και οι Τόσκηδες έχουν παρόμοια γενετική σύσταση με τους Έλληνες, συνάγεται ότι και οι Αρβανίτες έχουν παρόμοια γενετική σύσταση με τους Έλληνες (Α = Β και Β = Γ, άρα Α = Γ).

Αποδεικτική Ιστορία (Κίτσος Τζαβέλας): Σε μια ιστορία που διασώζεται, ο Κίτσος Τζαβέλας λαμβάνει γράμμα από κάποιον, όπου αναφέρεται: «Αγαπητέ μου Κίτσο Τζαβέλα το γράμμα σου έλαβα τα γραφόμενά σου καλώ σε κατάλαβα Τζαβέλα ήξευρε ότι από τον καιρόν που έβαλα το ντουφέκι εις τον ώμων στοχάζομαι τον εαυτόν μου το όντι δια βασιλέα και τα ειδικά σου τα ελληνοκορομπλίσματα να τα υποείς εκεί όπου σου περνάνε Οι δέοι σε μένα μένουν άκερα ορφανέ ότι αν θέλεις να δείξεις το ελληνικόν σου έρχεσαι εδώ και τότε θέλεις καταλάβει δυστυχισμένε εκείνους όπου τρώγουν τα ψημένα κάστανα Ωραία Κίτζο Τζαβέλα Το να μου λέγεις ότι η υψηλή σας πόρτα της Ρωσίας πολεμάει στα κάστρα της πόλεως και τον βασιλέα μας τον έχουν κλεισμένον εις τοουτζαλεσί το γνωρίζω καημέν ότι αυτά σας γελούν οι φράγκοι και σας στέλνουν εδώθε δια να σας σκοτώνομεν σαν τα σκυλιά και έχομεν ελπίδα εις τον Θεόν όπου ο πολυχρονεμένος βασιλέας μας στην υψηλήν πόρτα της Ρωσίας σας θέλει την χαμηλώσει τζαβέλα περισσότερα δεν σου γράφω και θεόθεν υγείαν Λέγεις ότι είμαι τόπος ελληνικός Ήξευρε ότι εγώ όπου έχεις τόσον αίμα ως καθώς λέγεις άλλον τόσο θέλεις χήσει και εσύ και τότε θα φας κράβαρα και λιδορίκι Πλην μη στέλνεις και μαζώνεις καρβουναρέους ότι αυτοί δια κάρβουνα η ξεύρουν και όχι δια ντουφέκι Πολλά λόγια δεν σου λέω Σήρε από εκεί όπου ήλθες Ορφανέ ότι σας λυπούμε όπου εμείνατε τρεις σουλιώτες και θα χαθείτε όλοι και δια τόπον ελληνικόν όπου τον λέγεις εδώ τόπος είμαι εγώ και νησαλά θέλεις με γνωρίσεις ογλίγορα μωρέ Κίτσο εγώ σε ξεύρω Αρβανίτινος σαν εμένα εσύ πού στο διάβολον τα έμαθες αυτά τα ελληνικά και εγώ δεν ξεύρω».

Ο Κίτσος Τζαβέλας, φρόντισε να δείξει πολύ καλά αν ήταν Έλληνας ή όχι στις 22 Οκτωβρίου, όταν οι ορκισμένοι Αλβανοί της Λομποτινάς απέτυχαν να σπάσουν τον ελληνικό κλοιό, αφήνοντας εκατοντάδες νεκρούς. Από τους 800 διασώθηκαν μόνο 150, ενώ 80 πιάστηκαν αιχμάλωτοι, ανάμεσα στους οποίους και ο Αχμένεβίστα. Τότε ο Τζαβέλας διέταξε να σφραγίσουν σε όλους το μέτωπο με πυρωμένο σίδερο που έφερε επάνω του παράσταση του αναγεννόμενου Φοίνικα, του πρώτου συμβόλου της ελληνικής πολιτείας.

Η κατανόηση της καταγωγής των Αρβανιτών επιβεβαιώνεται μέσα από την συγκλίνουσα ανάλυση τριών κρίσιμων επιστημονικών κλάδων: της Ιστορίας και Λαογραφίας, της Παλαιοανθρωπολογίας και της Γενετικής.

Αυτοί οι κλάδοι παρέχουν ακράδαντα στοιχεία που συνδέουν τους Αρβανίτες με τους Έλληνες, αντιμετωπίζοντας την κακόβουλη θέση ότι οι Έλληνες είχαν χάσει την ιστορική τους συνέχεια και είχαν καταστεί μείγμα βαλκανικών λαών, ειδικώς Αλβανών.

1. Ιστορία και Λαογραφία

Η Ιστορία καθορίζει τα γεωγραφικά όρια και εξηγεί τα μεταναστευτικά φαινόμενα, αποδεικνύοντας την αφομοίωση και την υιοθέτηση της γλώσσας για λόγους επιβίωσης:

• Γεωγραφικά Όρια και Ελληνική Κυριαρχία: Ο γεωγράφος Στράβων και ο ιστορικός Προκόπιος όριζαν την Ήπειρο (και κατ' επέκταση την Ελλάδα στον αρχαίο κόσμο) μέχρι την Αρχαία Επίδαμνο (σημερινό Δυρράχιο) και τον ποταμό Σκούμπιν στη σημερινή Αλβανία. Οι ελληνικοί πληθυσμοί κυριαρχούσαν επί αιώνες στη σημερινή Νότια Αλβανία (έως το Δυρράχιο).
• Προέλευση και Χριστιανική Συνείδηση: Η κοιτίδα των Αρβανιτών θεωρείται το αρχαίο Άρβανον, από όπου ξεκίνησαν τα πρώτα μεταναστευτικά κύματα (11ος-15ος αιώνας) κυρίως για οικονομικούς λόγους. Ωστόσο, οι κάτοικοι του Αρβάνου ήταν Ρωμιοί ακρίτες του στρατιωτικού θέματος του Δυραχείου τουλάχιστον από τον 9ο αιώνα και ήταν συνειδητά χριστιανοί Ορθόδοξοι.
• Γλώσσα ως Μη Δείκτης Εθνικής Ταυτότητας: Οι ξένες πηγές συχνά δημιουργούν σύγχυση μεταξύ των όρων Αλβανός και Αρβανίτης, δίνοντας τεράστια βάση στη γλώσσα. Όμως, η γλώσσα από μόνη της δεν αποδεικνύει την εθνική ταυτότητα (π.χ., Έλληνες Τουρκόφωνοι).
• Εξαλβανισμός για Προστασία: Πολλοί Έλληνες αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν αλβανική ενδυμασία και γλώσσα για προστασία και καμουφλάρισμα από τους Τουρκαλβανούς και τους Οθωμανούς. Αυτό οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των δίγλωσσων κοινοτήτων. Οι πληθυσμοί αυτοί διατηρούσαν πανάρχαια ελληνικά έθιμα, απόδειξη της ελληνικής τους καταγωγής.
• Εθνική Συνείδηση: Οι Αρβανίτες παρέμειναν πιστοί στην Ορθοδοξία, σε αντίθεση με τους Αλβανούς που ασπάστηκαν το Ισλάμ. Το γεγονός ότι δεν έφεραν μουσουλμανικούς πληθυσμούς ούτε έχτισαν τζαμιά στην Ελλάδα ίσως υποδηλώνει ότι δεν ήθελαν να έχουν σχέση με τους Τούρκους ή τους Τουρκαλβανούς. Παρά το γεγονός ότι κάποιοι αναφέρονται ως Αλβανοί, υπογραμμίζεται ότι είχαν ελληνική εθνική συνείδηση.

2. Παλαιοανθρωπολογία

Η Παλαιοανθρωπολογία εξετάζει τα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά και καταδεικνύει την ομοιότητα των Αρβανιτών με τον Μεσογειακό τύπο που επικρατούσε στην Ελλάδα:

• Ανθρωπολογικοί Τύποι Βαλκανίων: Στη Βαλκανική Χερσόνησο επικράτησαν προϊστορικά ο Μεσογειακός τύπος (Ελλάδα, Βουλγαρία) και ο Διναρικός τύπος (Αλβανία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Ρουμανία). Οι Διναρικοί χαρακτηρίζονται από βραχυκεφαλία, ψηλό ανάστημα και γρυπή μύτη.
• Διαφορές Γκέγκηδων και Τόσκηδων: Οι Αλβανοί χωρίζονται σε Γκέγκηδες και Τόσκηδες. Οι Γκέγκηδες διατηρούν Διναρικά ανθρωπολογικά γνωρίσματα, ενώ οι Τόσκηδες παρουσιάζουν Μεσογειακά γνωρίσματα, όπως οι Έλληνες.
• Σύνδεση Αρβανιτών-Τόσκηδων: Το φυσικό όριο μεταξύ Γκέγκηδων και Τόσκηδων είναι ο ποταμός Σκούμπιν. Οι Αρβανίτες αποτελούν μέρος των Τόσκηδων, οι οποίοι ζούσαν νοτίως του Σκούμπιν και είχαν δεχτεί τόνους ελληνικής επιρροής πολιτισμικά και ανθρωπολογικά.
• Έρευνα Πίτσιου: Έρευνα του Θεόδωρου Πίτσιου (δεκαετία του '70) συνέκρινε 16 ανθρωπολογικά γνωρίσματα Αρβανιτών της Πελοποννήσου, ντόπιων Ελλήνων και Αλβανών. Διαπιστώθηκε ότι τα χαρακτηριστικά των Αρβανιτών βρίσκονται εντός του εύρους των Πελοποννησίων και συχνά αποκλίνουν από τον μέσο όρο σε κατεύθυνση αντίθετη από αυτή των Αλβανών.

Συμπερασματικά, τα ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά των Αρβανιτών είναι παρόμοια με αυτά των Ελλήνων και διαφέρουν σημαντικά από αυτά των Αλβανών.

3. Γενετική

Η επιστήμη της Γενετικής επιβεβαιώνει τη διαφοροποίηση μεταξύ του συνολικού ελληνικού και αλβανικού πληθυσμού, ενώ ταυτόχρονα τονίζει την ομοιότητα μεταξύ Ελλήνων και Τόσκηδων (εξ ου και των Αρβανιτών):

• Διαφορές Ελλήνων - Αλβανών: Ο βιολόγος Παναγιώτης Δελιγιαννίδης (2007) διαπίστωσε επτά στατιστικά σημαντικές διαφορές στη σύγκριση μεταξύ ελληνικού και αλβανικού πληθυσμού, ενώ ο γενετιστής Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης υποστηρίζει ότι η γενετική σύσταση Αλβανών και Ελλήνων διαφέρει σημαντικά.
• Γενετική Σύσταση Τόσκηδων: Η έρευνα του Τριανταφυλλίδη έδειξε ότι το γενετικό προφίλ των Τόσκηδων είναι συμβατό με την ποικιλότητα ενός πληθυσμού με προέλευση από τη νότιο Βαλκανική.
• Στατιστική Σύγκλιση: Οι γενετικές αποστάσεις εμφάνισαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ Γκέγκηδων και Τόσκηδων, αλλά δεν ήταν στατιστικώς σημαντικές ανάμεσα στους Τόσκηδες και τους Έλληνες.
• Συμπέρασμα Σύνδεσης: Επειδή οι χριστιανοί Αρβανίτες ομιλούν την τοσκική διάλεκτο και κατάγονται από τους πληθυσμούς της νότιας Αλβανίας, αναμένεται να έχουν παρόμοια γενετική σύσταση με τους Έλληνες.

Συμπέρασμα Σύγκλισης

Η σύνδεση των Αρβανιτών με τους Έλληνες αποδεικνύεται μέσω του συλλογισμού της τριπλής ταυτότητας:

1. Οι Αρβανίτες προέρχονται από τους πληθυσμούς των Τόσκηδων της Νότιας Αλβανίας.
2. Οι Τόσκηδες, λόγω της μακρόχρονης ελληνικής πολιτισμικής και γεωγραφικής επιρροής (νοτίως του Σκούμπιν), έχουν παρόμοια ανθρωπολογικά και γενετικά χαρακτηριστικά με τους Έλληνες.
3. Επομένως, και οι Αρβανίτες έχουν παρόμοια γενετική σύσταση με τους Έλληνες (Α = Β και Β = Γ, άρα Α = Γ).

Η ανάμιξη των Αρβανιτών, οι οποίοι ήταν πολιτισμικά και γενετικά συγγενείς με τους Έλληνες (μέσω των Τόσκηδων), με τους πολυπληθέστερους ελληνικούς πληθυσμούς οδήγησε στην αφομοίωσή τους τόσο πολιτισμικά όσο και γενετικά. Είναι αδύνατο μια μικρή μεταναστευτική κίνηση (5.000 έως 200.000 άτομα) να αλλοιώσει το ανθρωπολογικό αποτύπωμα μιας δεκαπλάσιας πληθυσμιακά περιοχής σε λίγες εκατοντάδες χρόνια.

Η σύγκλιση των στοιχείων δείχνει ότι, ενώ η γλώσσα των Αρβανιτών (Αρβανίτικα, συγγενής με την Τοσκική διάλεκτο) μπορεί να έχει βαλκανικές ρίζες, η γενετική καταγωγή και η εθνική συνείδηση των πληθυσμών αυτών (οι οποίοι έζησαν σε περιοχές με έντονο ελληνικό στοιχείο) τους καθιστούν οργανικό μέρος του ελληνικού έθνους.

Εγγραφή στο ενημερωτικό

Όνομα

Διεύθυνση email *