Οι Δασμοί του Τραμπ και ο Μύθος του Πληθωρισμού
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε, το 2018, κύματα δασμών (tariffs) σε κινεζικά προϊόντα και μέτρα προστατευτισμού «για να ξαναγίνει η Αμερική μεγάλη», σχεδόν ολόκληρος ο οικονομικός κόσμος προέβλεψε πληθωριστική καταιγίδα. Οι τίτλοι των τότε οικονομικών αναλύσεων ήταν αποκαλυπτικοί: «Οι δασμοί του Τραμπ θα πυροδοτήσουν έκρηξη τιμών», «Ο εμπορικός πόλεμος απειλεί τα νοικοκυριά», «Κίνδυνος ύφεσης και υψηλού πληθωρισμού».
Πέντε χρόνια αργότερα, οι προβλέψεις αυτές μοιάζουν τουλάχιστον βεβιασμένες — και σήμερα, με τον Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο, η πραγματικότητα δείχνει ακόμη πιο αντίθετη.
1. Τι πραγματικά συνέβη στην πρώτη θητεία
Τα επίσημα στοιχεία του Γραφείου Εργασιακής Στατιστικής των ΗΠΑ (BLS) (Bureau of Labor Statistics) δείχνουν ότι από το 2018 έως το τέλος του 2019 — καθ' όλη τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου με την Κίνα — ο πληθωρισμός παρέμεινε σταθερά χαμηλός, μεταξύ 1,8% και 2,3%. Ούτε οι τιμές εκτινάχθηκαν, ούτε η κατανάλωση κατέρρευσε.
Η Federal Reserve, στις εκθέσεις της εκείνης της περιόδου, σημείωνε ότι «οι επιπτώσεις των δασμών στις τελικές τιμές καταναλωτή είναι περιορισμένες» (Fed Beige Book, Νοέμβριος 2019).
Οι δασμοί δεν μετακυλίστηκαν αυτόματα στους Αμερικανούς καταναλωτές. Πολλές εταιρείες απορρόφησαν το κόστος, άλλες ανακατεύθυναν εισαγωγές σε άλλες αγορές (Βιετνάμ, Μεξικό, Μαλαισία), ενώ αρκετές μετέφεραν την παραγωγή τους εντός ΗΠΑ ή σε γειτονικές χώρες.
2. Οι λανθασμένες προβλέψεις των "ειδικών"
Οι οικονομολόγοι που προέβλεπαν πληθωριστική έκρηξη βασίζονταν σε μια υπερβολικά γραμμική υπόθεση:
«Δασμοί = ακριβότερες εισαγωγές = αυξημένες τιμές = πληθωρισμός».
Στην πράξη, όμως, η παγκοσμιοποιημένη οικονομία είναι πιο ευέλικτη. Οι αλυσίδες εφοδιασμού (supply chains) αναπροσαρμόζονται ταχύτατα, και οι επιχειρήσεις έχουν πολλούς τρόπους να αντισταθμίσουν κόστη χωρίς να τα περάσουν στον τελικό καταναλωτή.
Επιπλέον, οι δασμοί του Τραμπ αφορούσαν κυρίως ενδιάμεσα αγαθά και βιομηχανικά εξαρτήματα, όχι είδη πρώτης ανάγκης. Το μερίδιό τους στο τελικό καλάθι του πληθωρισμού ήταν μικρότερο του 1%.
3. Ο πραγματικός πληθωρισμός ήρθε αργότερα
Η πληθωριστική έκρηξη ήρθε όχι με τον Τραμπ, αλλά με την πανδημία και τα τεράστια πακέτα στήριξης του 2020–2021. Η μαζική ρευστότητα (liquidity) που διοχετεύτηκε στην αγορά, τα προβλήματα εφοδιασμού, η ενεργειακή κρίση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και η αυξημένη ζήτηση, δημιούργησαν το τέλειο πληθωριστικό κύμα.
Όπως παραδέχθηκε ο πρόεδρος της Federal Reserve, Τζερόμ Πάουελ, το 2022:
«Οι δασμοί είχαν περιορισμένο και προσωρινό αντίκτυπο. Η τρέχουσα πληθωριστική πίεση οφείλεται σε εντελώς διαφορετικούς παράγοντες.»
4. Ο Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο – και ο πληθωρισμός στο 3%
Το 2025, στη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ επανέφερε και ενίσχυσε μέρος της εμπορικής του πολιτικής — με νέους, υψηλότερους δασμούς σε κινεζικά ηλεκτρονικά, οχήματα, πράσινες τεχνολογίες και βιομηχανικά προϊόντα.
Κι όμως: τον Οκτώβριο του 2025, ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ βρίσκεται μόλις στο 3%, ενώ ο "πυρήνας" του (core inflation) (χωρίς τρόφιμα και ενέργεια) στο 3,2%. Η ανεργία παραμένει στο 4,1% και η οικονομία δείχνει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.
Αντίθετα με τα τρομολαγνικά σενάρια, οι αγορές σήμερα προσδοκούν μείωση επιτοκίων από τη Federal Reserve μέσα στους επόμενους μήνες. Η Fed έχει αφήσει να εννοηθεί ότι, με τον πληθωρισμό υπό έλεγχο και τη ζήτηση σταθερή, μπορεί να μειώσει το βασικό της επιτόκιο από 5,50% σε περίπου 5,00%.
Όπως αναφέρει το Bloomberg Economics (Οκτώβριος 2025):
«Ο συνδυασμός μετριοπαθούς πληθωρισμού και ισχυρής αγοράς εργασίας δημιουργεί το ιδανικό περιβάλλον για την έναρξη νομισματικής χαλάρωσης.»
5. Γιατί οι δασμοί δεν πλήττουν τον πληθωρισμό
Στοχευμένοι: Οι νέοι δασμοί είναι επιλεκτικοί, κυρίως σε τομείς όπου οι ΗΠΑ διαθέτουν ή αναπτύσσουν εγχώρια παραγωγή (τεχνολογία, ενέργεια, βιομηχανία).
Αντισταθμισμένοι: Συνοδεύονται από φορολογικά κίνητρα και κρατικές επενδύσεις, π.χ. μέσω του Inflation Reduction Act και των Made in America credits.
Απορρόφηση κόστους: Η Κίνα έχει μειώσει τιμές εξαγωγών, ενώ πολλές αμερικανικές εταιρείες έχουν μεταφέρει παραγωγή σε φιλικές χώρες (Vietnam, Mexico, India), μειώνοντας το τελικό κόστος.
6. Τι δείχνουν τα στοιχεία
| Δείκτης | Οκτ. 2024 | Οκτ. 2025 | Μεταβολή |
|---|---|---|---|
| Πληθωρισμός (CPI, ετήσιος) | 3,7% | 3,0% | ↓ |
| Πληθωρισμός Πυρήνα (Core CPI) | 3,9% | 3,2% | ↓ |
| Ανεργία | 3,9% | 4,1% | σταθερή |
| Επιτόκιο Fed Funds | 5,50% | αναμένεται μείωση σε 5,00% | ↓ |
Πηγή: U.S. Bureau of Labor Statistics, Federal Reserve, Bloomberg Economics, Οκτώβριος 2025
7. Πολιτική και ιδεολογία
Η σφοδρή επίθεση των "ορθόδοξων" οικονομολόγων στον Τραμπ είχε και ιδεολογική διάσταση: η πίστη στη «θεολογία» του ελεύθερου εμπορίου (free trade) υπαγόρευε ότι κάθε παρέμβαση στο εμπόριο οδηγεί σε χάος.
Ωστόσο, η εμπειρία της τελευταίας δεκαετίας δείχνει πως ένας μετρημένος οικονομικός εθνικισμός δεν συνεπάγεται αναγκαστικά πληθωρισμό ή ύφεση, ειδικά σε μια χώρα με τόσο βαθιά εσωτερική αγορά και τεχνολογική βάση.
8. Συμπέρασμα
Οι δασμοί του Τραμπ δεν πυροδότησαν πληθωρισμό — ούτε στην πρώτη, ούτε στη δεύτερη θητεία του. Οι αγορές, οι επιχειρήσεις και η παραγωγή προσαρμόστηκαν γρηγορότερα απ' ό,τι φαντάζονταν οι "αναλυταράδες" των τηλεοπτικών πάνελ.
Η ιστορία αυτή αποδεικνύει κάτι σημαντικό: η οικονομία δεν είναι μαθηματική εξίσωση — είναι ζωντανό σύστημα προσαρμογής. Και, όπως φαίνεται, μπορεί να αντέξει πολύ περισσότερα απ' όσα οι ειδικοί προφητεύουν.
Πηγές
- U.S. Bureau of Labor Statistics, Consumer Price Index, 2018–2025.
- Federal Reserve, Beige Book Reports 2018–2025.
- Peterson Institute for International Economics (PIIE), "Trump's Trade War and the US Economy," 2020.
- Bloomberg Economics, "Tariffs Didn't Trigger Inflation," 2022 & Update October 2025.
- Reuters, "Powell: Tariffs not a major driver of inflation," 2022.
Τεστ Κατανόησης
Ερώτηση 1: Ποιο ήταν το εύρος του πληθωρισμού κατά τη διάρκεια του εμπορικού πολέμου (2018-2019);
0 Σχόλια