Από τα τρακτέρ στα έντομα: πώς διαλύεται η αγροτική παραγωγή και αλλάζει βίαια η τροφή μας
Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δεν είναι άμοιροι ευθυνών. Αυτό πρέπει να λέγεται καθαρά, χωρίς ωραιοποιήσεις. Ιδίως οι νεότερες γενιές, που μεγάλωσαν μέσα σε ένα καθεστώς επιδοτήσεων, στρεβλών κινήτρων και εύκολων λύσεων, φέρουν κι αυτές το μερίδιό τους. Δεν γνωρίζω σε βάθος κάθε πτυχή της σύγχρονης αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, γι’ αυτό και μιλώ με επιφύλαξη. Όμως η συνολική εικόνα δύσκολα αγνοείται.
Οι αγροτικές διαμαρτυρίες δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Τις είδαμε σε όλη την Ευρώπη και μάλιστα σε πολύ πιο σκληρές μορφές. Στη Γαλλία, για παράδειγμα, τρακτέρ κατέλαβαν πόλεις, δημόσια κτίρια περικυκλώθηκαν, κοπριές εκτοξεύτηκαν σε κυβερνητικά κτίρια και η κοινωνική ένταση ξεπέρασε κάθε όριο. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά «κακούς Έλληνες αγρότες», αλλά ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό μοντέλο που έχει αρχίσει να καταρρέει.
ΟΠΕΚΕΠΕ: σκάνδαλο ή εργαλείο συνολικής απαξίωσης;
Στην Ελλάδα, όμως, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργεί σαν επιταχυντής της διάλυσης. Όχι μόνο επειδή αποκαλύπτει χρόνιες παθογένειες, πελατειακές σχέσεις και αδιαφάνεια, αλλά γιατί τελικά συλλογικά απαξιώνει τον αγροτικό κόσμο, ακόμα και όσους δεν συμμετείχαν στο «πάρτι». Δημιουργείται η εντύπωση ότι όλοι είναι ένοχοι, όλοι έπαιρναν, όλοι έκλεβαν. Κι αυτό είναι πάντα το πιο βολικό αφήγημα.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό: από τη μία, πραγματικές στρεβλώσεις και ευθύνες δεν αντιμετωπίζονται ουσιαστικά· από την άλλη, ολόκληρος ο πρωτογενής τομέας παρουσιάζεται ως βάρος που πρέπει να «εξορθολογιστεί», δηλαδή να συρρικνωθεί. Όταν χάνεται η κοινωνική νομιμοποίηση ενός κλάδου, τότε ανοίγει ο δρόμος για πολιτικές αποφάσεις χωρίς αντιστάσεις.
Και εδώ ακριβώς μπαίνει το πιο κρίσιμο ζήτημα: η τροφή μας.
Κλίμα, τροφή και ο άνθρωπος ως «πρόβλημα»
Όλοι θέλουμε ποιοτική και όσο γίνεται φθηνότερη τροφή. Αυτό δεν είναι ιδεολογία, είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη. Ειδικά όσοι επιλέγουμε συνειδητά την κρεατοφαγία, θέλουμε κρέας από ζώα ελευθέρας βοσκής, ζώα που τρέφονται φυσικά και όχι προϊόντα βιομηχανικής εκτροφής, χωρίς ζωή, χωρίς γη, χωρίς ήλιο.
Κι όμως, το μήνυμα που εκπέμπεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με πλήρη σύμπλευση της ελληνικής κυβέρνησης, κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μας προτείνουν – ή μάλλον μας προετοιμάζουν – να αντικαταστήσουμε την παραδοσιακή τροφή με «εναλλακτικές λύσεις»: φυτικά ροφήματα που βαφτίζονται γάλα, επεξεργασμένα υποκατάστατα κρέατος και, όλο και πιο ανοιχτά πλέον, προϊόντα από έντομα, σκουλήκια και σκαθάρια.
Όλα αυτά παρουσιάζονται ως αναγκαία θυσία στο όνομα της προστασίας του κλίματος. Το αφήγημα είναι απλό και σχεδόν απόλυτο: το κλίμα πάνω απ’ όλα. Ακόμα κι αν στο μεταξύ υποβαθμίζεται η διατροφική ποιότητα, καταστρέφεται η αγροτική αυτάρκεια, εξαφανίζονται μικροί παραγωγοί και μετατρέπεται η τροφή σε βιομηχανικό προϊόν υψηλής επεξεργασίας.
Ο άνθρωπος δεν παρουσιάζεται πλέον ως μέρος της φύσης, αλλά ως πρόβλημα που πρέπει να περιοριστεί. Λιγότερη γη, λιγότερα ζώα, λιγότερη φυσική παραγωγή, περισσότερος έλεγχος. Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο αγρότης και ο κτηνοτρόφος δεν θεωρούνται κρίκοι ζωής, αλλά εμπόδια σε έναν «πράσινο» σχεδιασμό που συχνά αγνοεί την πραγματικότητα.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να προστατευτεί το κλίμα. Το ερώτημα είναι πώς και με ποιο κόστος. Διότι όταν η προστασία του περιβάλλοντος γίνεται άλλοθι για τη διάλυση της φυσικής τροφής και της πρωτογενούς παραγωγής, τότε κάτι έχει πάει βαθιά στραβά.
Και τότε, το πρόβλημα δεν είναι οι αγρότες. Είναι το μοντέλο.
0 Σχόλια