Τυχαία προβολή

6/random/ticker-posts

Header Ads Widget

Επεξεργασία    

      Τα έξοδα παρηγοριά: Γιατί αγοράζουμε όταν είμαστε κουρασμένοι    

 
Κουρασμένος άνδρας στον καναπέ με φαγητό απ' έξω - έξοδα παρηγοριά

Τα έξοδα-παρηγοριά: Γιατί αγοράζουμε όταν είμαστε κουρασμένοι

Ήταν μια συνηθισμένη Τρίτη. Δουλειά, τηλέφωνα, μια ουρά στην τράπεζα, ένα παιδί που αργούσε να γυρίσει, ένας λογαριασμός που ήρθε νωρίτερα απ’ ό,τι τον περίμενες. Γύρισες σπίτι κουρασμένος. Όχι απλώς κουρασμένος. Άδειος.

Και τότε το είπες. Ή το σκέφτηκες, που είναι σχεδόν το ίδιο:

«Σήμερα το αξίζω.»

Παράγγειλες απ’ έξω. Πήρες και γλυκό. Και μια μπύρα. Και την επόμενη μέρα, επειδή πάλι ήσουν κουρασμένος, ξαναπαράγγειλες. Στο τέλος της εβδομάδας, το πορτοφόλι σου είχε αδειάσει λίγο παραπάνω, κι εσύ δεν ένιωθες ούτε πιο ξεκούραστος, ούτε πιο χαρούμενος. Μόνο λίγο πιο ένοχος.

Αν σου θυμίζει κάτι αυτό, δεν είσαι μόνος. Και σίγουρα δεν είσαι άσωτος, ανοργάνωτος ή «άμυαλος με τα λεφτά». Απλώς έπεσες σε μια από τις πιο συνηθισμένες, πιο ανθρώπινες και πιο καλά κρυμμένες παγίδες της καθημερινής οικονομίας: τα έξοδα-παρηγοριά.

Σε αυτό το άρθρο δεν θα σου πω να κόψεις τα πάντα και να ζήσεις σαν μοναχός. Θα δούμε γιατί αγοράζουμε όταν είμαστε κουρασμένοι, τι πραγματικά προσπαθούμε να αγοράσουμε εκείνη τη στιγμή, και πώς μπορείς, με ένα πολύ απλό πείραμα μιας εβδομάδας, να κρατήσεις λεφτά στην τσέπη σου χωρίς να νιώσεις στέρηση.

Τι είναι τα έξοδα-παρηγοριά

Έξοδα-παρηγοριά είναι οι αγορές που δεν κάνουμε επειδή χρειαζόμαστε κάτι, αλλά επειδή χρειαζόμαστε μια ανάσα.

Δεν αγοράζεις το φαγητό απ’ έξω επειδή δεν έχεις φαγητό στο σπίτι. Το αγοράζεις επειδή δεν αντέχεις να μαγειρέψεις, να πλύνεις, να σκεφτείς. Δεν αγοράζεις το καινούργιο μπλουζάκι επειδή κρυώνεις. Το αγοράζεις επειδή η μέρα σου ήταν άσχημη και θες να νιώσεις, έστω για πέντε λεπτά, ότι κάτι αλλάζει, ότι κάτι γίνεται για σένα.

Είναι τα μικρά «δώρα» που κάνουμε στον εαυτό μας όταν νιώθουμε:

Κούραση. Σωματική ή ψυχική. Όταν το μυαλό έχει δουλέψει όλη μέρα, δεν έχει άλλη δύναμη να αντισταθεί.

Θυμό ή απογοήτευση. Μετά από έναν καυγά, μια αδικία στη δουλειά, μια άσχημη είδηση.

Μοναξιά. Όταν το σπίτι είναι ήσυχο, και το τηλέφωνο με το delivery γίνεται παρέα.

Βαρεμάρα. Όταν δεν ξέρεις τι να κάνεις με τον εαυτό σου, και το e-shop ξέρει πολύ καλά τι να σου προτείνει.

Άγχος. Όταν όλα μοιάζουν εκτός ελέγχου, και η αγορά είναι ένα πράγμα που μπορείς να ελέγξεις αμέσως. Πατάς ένα κουμπί και έρχεται.

Το κοινό τους στοιχείο δεν είναι το προϊόν. Είναι το συναίσθημα που προηγείται.

Γιατί ο κουρασμένος εγκέφαλος ξοδεύει πιο εύκολα

Υπάρχει ένας πολύ απλός λόγος που τα έξοδα-παρηγοριά συμβαίνουν σχεδόν πάντα το απόγευμα ή το βράδυ, και σχεδόν ποτέ το πρωί μετά από καλό ύπνο.

Το πρωί έχεις απόθεμα θέλησης. Μπορείς να πεις «όχι» πιο εύκολα. Μπορείς να σκεφτείς: «Δεν το χρειάζομαι, έχω στο σπίτι, θα περιμένω».

Το βράδυ, μετά από μια δύσκολη μέρα, αυτό το απόθεμα έχει τελειώσει. Οι επιστήμονες το λένε κόπωση απόφασης. Εσύ το ξέρεις απλώς ως: «Άσε, δεν αντέχω άλλο, κάν’ το».

Και εκεί ακριβώς πατάει όλο το σύστημα.

Η υπόσχεση της άμεσης ανακούφισης

Ο εγκέφαλός μας αγαπάει την άμεση ανταμοιβή. Όταν είσαι κουρασμένος, δεν σε ενδιαφέρει τι θα γίνει στο τέλος του μήνα. Σε ενδιαφέρει τι θα γίνει τώρα, σε δέκα λεπτά.

Το φαγητό απ’ έξω υπόσχεται: «Σε δέκα λεπτά θα νιώσεις καλύτερα».

Η αγορά με ένα κλικ υπόσχεται: «Τώρα κάτι όμορφο έρχεται για σένα».

Ο καφές, το γλυκό, το καινούργιο μικροπράγμα υπόσχονται: «Για λίγο, ξέχνα το».

Και, για λίγο, το τηρούν. Νιώθεις πράγματι μια μικρή ανακούφιση. Μια μικρή δόση ευχαρίστησης. Το πρόβλημα είναι ότι κρατάει πολύ λίγο, ενώ το κόστος μένει.

Δεν αγοράζεις πράγματα. Αγοράζεις συναίσθημα.

Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο όλου του άρθρου, και αξίζει να το κρατήσεις:

Όταν είσαι κουρασμένος, δεν αγοράζεις αυτό που αγοράζεις. Αγοράζεις αυτό που νομίζεις ότι θα νιώσεις αν το αγοράσεις.

Δεν αγοράζεις πίτσα. Αγοράζεις ξεκούραση.

Δεν αγοράζεις ρούχο. Αγοράζεις ανανέωση.

Δεν αγοράζεις γλυκό. Αγοράζεις παρηγοριά.

Δεν αγοράζεις το καινούργιο gadget. Αγοράζεις την αίσθηση ότι ελέγχεις κάτι, ότι μπορείς ακόμα να χαρείς.

Γι’ αυτό και μετά νιώθεις κενός. Γιατί η πίτσα δεν ξεκουράζει. Το ρούχο δεν ανανεώνει. Το γλυκό δεν παρηγορεί για πολύ. Έλυσες το λάθος πρόβλημα με το σωστό χρήμα.

Πληρωμή με κάρτα σε εφαρμογή delivery το βράδυ - ψυχολογικά έξοδα

Το πιο ακριβό «αξίζω κάτι καλό»

Η φράση «το αξίζω» είναι παγίδα γιατί είναι μισή αλήθεια.

Ναι, αξίζεις κάτι καλό. Αξίζεις ξεκούραση, φροντίδα, χαρά. Μετά από μια δύσκολη μέρα, αξίζεις πραγματικά να σου φερθούν καλά. Το ερώτημα είναι: ποιος θα σου φερθεί καλά;

Συχνά, αντί να μας φροντίσουμε εμείς, αφήνουμε την αγορά να μας «φροντίσει». Και η αγορά το κάνει με τον μόνο τρόπο που ξέρει: χρεώνοντας.

Σκέψου το έτσι: Αν ένας φίλος σου ήταν κουρασμένος, δεν θα του έλεγες «παράγγειλε κάτι με 25 ευρώ για να νιώσεις καλύτερα». Θα του έλεγες «κάτσε, ξεκουράσου, πιες νερό, φάε κάτι απλό, κοιμήσου νωρίς». Γιατί στον εαυτό μας λέμε το αντίθετο;

Γιατί μας έχουν μάθει ότι η φροντίδα κοστίζει. Ότι για να νιώσεις καλά πρέπει να αγοράσεις κάτι. Ότι η ξεκούραση χωρίς κατανάλωση δεν μετράει.

Δεν είναι αλήθεια. Είναι διαφήμιση που έγινε συνήθεια.

Πόσο κοστίζει πραγματικά η κούραση;

Ας κάνουμε μαζί έναν απλό, χωρίς ενοχές, υπολογισμό. Όχι για να τρομάξεις, αλλά για να δεις καθαρά.

Πες ότι 3 φορές την εβδομάδα, επειδή είσαι κουρασμένος, παραγγέλνεις απ’ έξω αντί να φας σπίτι. Η διαφορά δεν είναι όλο το ποσό, είναι η επιπλέον διαφορά. Αν το σπιτικό φαγητό κοστίζει 4-5 ευρώ τη μερίδα και το delivery 14-16 ευρώ, η διαφορά είναι περίπου 10 ευρώ τη φορά.

3 φορές την εβδομάδα επί 10 ευρώ, είναι 30 ευρώ την εβδομάδα.

30 ευρώ επί 4 εβδομάδες, είναι 120 ευρώ τον μήνα.

120 ευρώ επί 12 μήνες, είναι 1.440 ευρώ τον χρόνο.

Μόνο από αυτό. Χωρίς να βάλουμε μέσα τον καφέ «για να ξυπνήσω», το γλυκό «για να συνέλθω», την αυθόρμητη αγορά «για να μου φτιάξει τη διάθεση».

Δεν λέω ότι τα 1.440 ευρώ είναι πεταμένα. Λέω ότι αξίζει να ρωτήσεις: Αν μου έδινε κάποιος 1.440 ευρώ στο χέρι, θα τα ξόδευα σε αυτό; Ή θα τα ξόδευα σε κάτι που πραγματικά με ξεκουράζει;

Για τους περισσότερους, η απάντηση είναι το δεύτερο. Μια μικρή εκδρομή. Δύο μέρες ξεκούρασης. Ένα μάθημα που ήθελαν καιρό. Ένα μαξιλάρι για ώρα ανάγκης, ώστε να μην αγχώνονται τόσο πολύ.

Η κούραση δεν κοστίζει μόνο λεφτά. Κοστίζει επιλογές.

Η παγίδα δεν είναι δική σου. Είναι στημένη.

Θέλω να είμαι ξεκάθαρος σε αυτό: Δεν φταις εσύ που πέφτεις στην παγίδα.

Ζούμε σε μια εποχή που ξέρει ακριβώς πότε είσαι κουρασμένος. Οι εφαρμογές σου στέλνουν ειδοποίηση για φαγητό στις 7 το απόγευμα. Τα e-shop σου δείχνουν «προσφορά που λήγει απόψε». Τα social media σου δείχνουν ανθρώπους να χαλαρώνουν, να τρώνε, να αγοράζουν, ακριβώς τη στιγμή που εσύ νιώθεις εξαντλημένος.

Δεν είναι τυχαίο. Είναι σχεδιασμένο να σε πετυχαίνει όταν έχεις τη λιγότερη άμυνα.

Το να καταλάβεις ότι η παγίδα είναι στημένη, δεν σε κάνει αδύναμο. Σε κάνει πιο ελεύθερο. Γιατί παύεις να λες «δεν έχω πειθαρχία» και αρχίζεις να λες «α, τώρα ξέρω τι συμβαίνει, μπορώ να κάνω κάτι άλλο».

Το πείραμα της εβδομάδας: Η παύση των 20 λεπτών

Δεν θα σου προτείνω να κόψεις τις παραγγελίες, να διαγράψεις εφαρμογές, να γίνεις άλλος άνθρωπος από αύριο. Αυτά δεν δουλεύουν. Δουλεύει μόνο κάτι μικρό, που μπορείς να το κάνεις ακόμα και κουρασμένος.

Το πείραμα λέγεται η παύση των 20 λεπτών.

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις την έντονη επιθυμία να αγοράσεις κάτι για παρηγοριά, κάνε αυτό:

Βήμα 1: Σταμάτα και ονόμασέ το

Πες από μέσα σου, με απλά λόγια: «Τώρα είμαι κουρασμένος. Θέλω παρηγοριά, όχι πίτσα». Ή: «Τώρα είμαι θυμωμένος. Θέλω να ηρεμήσω, όχι να αγοράσω».

Μόνο αυτό. Δεν χρειάζεται να αντισταθείς. Μόνο να το ονομάσεις. Το συναίσθημα που έχει όνομα, χάνει τη μισή του δύναμη.

Βήμα 2: Δώσε στον εαυτό σου 20 λεπτά

Πες: «Θα περιμένω 20 λεπτά. Αν μετά από 20 λεπτά το θέλω ακόμα, θα το πάρω».

Σε αυτά τα 20 λεπτά, κάνε ένα από τα παρακάτω, όχι όλα, ένα αρκεί:

Πιες ένα ποτήρι νερό αργά. Η αφυδάτωση μοιάζει πολύ με την κούραση.

Φάε κάτι απλό που έχεις ήδη. Μια φρυγανιά με τυρί, ένα γιαούρτι, ένα φρούτο. Πολλές φορές αυτό που νιώθουμε ως «θέλω παρηγοριά» είναι απλώς πείνα.

Κάτσε 10 λεπτά χωρίς οθόνη. Όχι για διαλογισμό, όχι για κάτι σπουδαίο. Απλώς κάτσε. Στον καναπέ. Στο μπαλκόνι. Αφήσε το μυαλό να κατέβει λίγο.

Κάνε ένα ντους. Είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να πεις στο σώμα σου «η μέρα τελείωσε».

Πάρε έναν άνθρωπο τηλέφωνο για 5 λεπτά. Όχι για να παραπονεθείς, απλώς για να ακούσεις μια φωνή. Η μοναξιά είναι από τους μεγαλύτερους «πωλητές».

Βήμα 3: Αποφάσισε ξανά, με καθαρότερο μυαλό

Μετά τα 20 λεπτά, ρώτα τον εαυτό σου ξανά: «Το θέλω ακόμα;»

Μερικές φορές η απάντηση θα είναι ναι. Και τότε, πάρ’ το. Χωρίς ενοχές. Απόλαυσέ το πραγματικά. Αυτό δεν είναι αποτυχία. Είναι επιλογή.

Τις περισσότερες φορές, όμως, η απάντηση θα είναι: «Όχι, τελικά δεν το θέλω τόσο πολύ. Ήθελα απλώς να ξεκουραστώ».

Και εκεί είναι το κέρδος. Όχι μόνο σε λεφτά. Σε αίσθηση ελέγχου.

Χαλάρωση στο μπαλκόνι με τσάι το βράδυ χωρίς αγορές - οικονομία της τσέπης

Τι να κάνεις αντί για αγορά, όταν είσαι κουρασμένος

Επειδή το «μην αγοράζεις» από μόνο του αφήνει ένα κενό, χρειάζεσαι κάτι να βάλεις στη θέση του. Όχι κάτι ακριβό, κάτι ανθρώπινο.

Φτιάξε από τώρα, όταν είσαι ήρεμος, μια μικρή λίστα με 5 δωρεάν παρηγοριές. Γράψ’ την σε ένα χαρτάκι στο ψυγείο ή στο κινητό σου. Για παράδειγμα:

1. Ένα ζεστό μπάνιο και καθαρά ρούχα.

2. Μια βόλτα 15 λεπτών στη γειτονιά, χωρίς κινητό.

3. Μια αγαπημένη σειρά ή μουσική, με φως χαμηλό.

4. Να μαγειρέψω κάτι πολύ απλό, που μου αρέσει, αργά.

5. Να πάω για ύπνο νωρίτερα. Απλώς αυτό. Ο ύπνος είναι η πιο υποτιμημένη πολυτέλεια.

Η δική σου λίστα μπορεί να είναι τελείως διαφορετική. Σημασία έχει να υπάρχει πριν έρθει η κούραση. Γιατί όταν είσαι κουρασμένος, δεν μπορείς να σκεφτείς εναλλακτικές. Μπορείς μόνο να διαλέξεις από μια λίστα που υπάρχει ήδη.

Και αν παρόλα αυτά αγοράσεις; Μην τιμωρείς τον εαυτό σου

Αυτό είναι το σημείο που οι περισσότερες συμβουλές για οικονομία αποτυγχάνουν. Σε κάνουν να νιώθεις ένοχος.

Και η ενοχή τι κάνει; Σε κουράζει ακόμα περισσότερο. Και τι κάνουμε όταν κουραζόμαστε; Αγοράζουμε για παρηγοριά. Είναι ένας φαύλος κύκλος: αγοράζω - νιώθω ενοχές - κουράζομαι - ξαναγοράζω.

Αν αγόρασες, δεν χάλασες το πείραμα. Δεν απέτυχες. Απλώς έμαθες κάτι. Ρώτα τον εαυτό σου ήρεμα:

Τι ένιωθα πριν αγοράσω;

Τι ήθελα πραγματικά εκείνη τη στιγμή;

Τι θα μπορούσα να δοκιμάσω την επόμενη φορά;

Τρεις ερωτήσεις, χωρίς τιμωρία. Αυτή είναι η πραγματική οικονομία: όχι να γίνεις τέλειος, αλλά να γίνεις λίγο πιο συνειδητοποιημένος κάθε φορά.

Μια άλλη ιδέα για την τσέπη σου: Ο λογαριασμός της ξεκούρασης

Αν θες να πας ένα βήμα παραπέρα, δοκίμασε αυτό:

Κάθε φορά που κάνεις την παύση των 20 λεπτών και δεν αγοράζεις κάτι για παρηγοριά, βάλε το ποσό που θα ξόδευες σε ένα βαζάκι, σε έναν φάκελο, ή σε έναν ξεχωριστό λογαριασμό. Ακόμα και 5 ευρώ, ακόμα και 10 ευρώ.

Ονόμασέ τον «Λογαριασμός της ξεκούρασης».

Σε ένα μήνα, θα έχεις 40, 60, 80 ευρώ. Όχι επειδή στερήθηκες. Επειδή ξεκουράστηκες με άλλον τρόπο.

Και στο τέλος του μήνα, κάνε κάτι με αυτά τα λεφτά που πραγματικά σε ξεκουράζει. Μια βόλτα εκτός πόλης. Ένα γεύμα που θα το απολαύσεις ήρεμα, όχι βιαστικά. Κάτι που θα θυμάσαι. Έτσι ο εγκέφαλός σου μαθαίνει κάτι καινούργιο: «Α, όταν ξεκουράζομαι αλλιώς, κερδίζω κάτι καλύτερο».

Αυτή δεν είναι στέρηση. Είναι αλλαγή.

Κλείσιμο: Δεν χρειάζεσαι περισσότερα. Χρειάζεσαι περισσότερη ανάσα.

Τα έξοδα-παρηγοριά δεν δείχνουν ότι είσαι σπάταλος. Δείχνουν ότι είσαι άνθρωπος που κουράζεται, που προσπαθεί, που μερικές φορές δεν αντέχει άλλο.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι θες να νιώσεις καλά. Το πρόβλημα είναι ότι σου έμαθαν πως για να νιώσεις καλά πρέπει να πληρώσεις.

Την επόμενη φορά που θα πεις «το αξίζω», σταμάτα για μια στιγμή και ρώτα: «Τι αξίζω πραγματικά; Ένα πράγμα που θα ξεχάσω αύριο, ή 20 λεπτά ησυχίας που θα με ξεκουράσουν στ’ αλήθεια;»

Δοκίμασε την παύση των 20 λεπτών αυτή την εβδομάδα. Μόνο μία φορά. Μόνο για να δεις τι θα γίνει.

Και αν θες, γράψε μου στα σχόλια: Εσύ πότε αγοράζεις πιο πολύ για παρηγοριά; Όταν είσαι κουρασμένος, θυμωμένος, μόνος, ή βαριεστημένος; Η απάντησή σου μπορεί να βοηθήσει κάποιον άλλο να αναγνωρίσει τον εαυτό του.

Γιατί η οικονομία της τσέπης μας, στο τέλος, δεν είναι θέμα αριθμών. Είναι θέμα πώς φροντίζουμε τον εαυτό μας όταν είμαστε κουρασμένοι.

Και αυτό, ευτυχώς, δεν κοστίζει τίποτα.


Εγγραφή στο ενημερωτικό

Διάβασε Επίσης

Περισσότερα άρθρα:

Υπογραφή

0 Σχόλια

Δημοσίευση σχολίου

0 Σχόλια