Την ευθύνη για το χάος στην πολιτική που μπορεί να προκύψει στις επόμενες εκλογές δεν θα την έχει ούτε ο Κώστας Καραμανλής, ούτε ο Αντώνης Σαμαράς, ούτε ο Ευάγγελος Βενιζέλος.
Ποιος φέρει την ευθύνη
Όσο κι αν επιχειρείται συστηματικά να φορτωθούν στους «πρώην» τα πιθανά μετεκλογικά αδιέξοδα, η αλήθεια είναι ότι καμία δήλωση και καμία παρέμβασή τους δεν αρκεί για να προκαλέσει πολιτική αποσταθεροποίηση. Αυτό που μπορεί να δημιουργήσει χάος είναι κάτι πιο απλό και πολύ πιο κοντινό: οι ίδιες οι επιλογές της σημερινής κυβέρνησης.
Δημοσκοπήσεις και η πλασματική εικόνα υπεροχής
Διότι τα τελευταία χρόνια η κυβέρνηση έχτισε βήμα–βήμα μια πολιτική πραγματικότητα σε απόσταση από την κοινωνική. Καλλιέργησε μεθοδικά μια εικόνα υπεροχής μέσω δημοσκοπήσεων που κυκλοφορούσαν με ρυθμό εβδομαδιαίο, όλες γραμμένες πάνω στο ίδιο μοτίβο: «πρωτιά», «σταθερή διαφορά», «κατάρρευση της αντιπολίτευσης». Ήταν τόσο επαναλαμβανόμενες, τόσο προβλέψιμες, που στο τέλος περισσότερο λειτουργούσαν ως αυτο-επιβεβαίωση για την κυβέρνηση παρά ως πραγματική φωτογραφία της κοινής γνώμης. Οι πολίτες και πολλοί δημοσκόποι έντιμοι μέσα στο επάγγελμά τους, γνωρίζουν πλέον ότι η υπερβολή στη δημοσκοπική προβολή δεν δείχνει ισχύ, αλλά ανάγκη για διαχείριση εντυπώσεων.
Αυτή η διαρκής δημοσκοπική «ομπρέλα» δημιούργησε στην κυβέρνηση μια πλαστή αίσθηση ασφάλειας, σαν να ήταν αδύνατον να ανατραπεί η πολιτική ισορροπία. Η πραγματικότητα όμως δεν μετριέται με δείγματα 700 ατόμων αλλά με τη συσσωρευμένη κόπωση της κοινωνίας, με τις οικονομικές πιέσεις, με τα λάθη και τις παραλείψεις στη διαχείριση κρίσιμων τομέων, από την υγεία και την παιδεία μέχρι την καθημερινή φορολογική ασφυξία. Και όταν η πραγματικότητα αυτή συναντήσει την κάλπη, η σύγκρουση μπορεί να είναι εκκωφαντική.
Το αφήγημα της «πολιτικής σταθερότητας» και η πραγματικότητα
Παράλληλα, η κυβέρνηση χρησιμοποίησε και χρησιμοποιεί συνεχώς τον όρο «πολιτική σταθερότητα». Η φράση αυτή απέκτησε σχεδόν τελετουργική λειτουργία: επαναλαμβάνεται για να πείσει ότι η παραμονή της ίδιας κυβέρνησης αποτελεί προϋπόθεση ομαλότητας. Σαν να μην μπορεί να υπάρξει σταθερότητα χωρίς το συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα. Σαν να μην υπάρχει εναλλακτική, σαν να μην υπάρχει δυνατότητα συνεννόησης σε μια δημοκρατία όπου η αλλαγή κυβέρνησης είναι όχι απλώς δικαίωμα, αλλά βασικό συστατικό της λειτουργίας του πολιτεύματος.
Το παράδοξο είναι ότι η σταθερότητα που επικαλείται η κυβέρνηση είναι στην πραγματικότητα προσωρινή. Δεν είναι προϊόν συναίνεσης, αλλά αποτέλεσμα συσχετισμών που μπορεί να ανατραπούν απότομα. Ούτε είναι σταθερότητα με ουσιαστικό υπόβαθρο· είναι περισσότερο διαχείριση ισορροπιών που δεν αντέχουν μεγάλη πίεση. Γι’ αυτό και η κυβέρνηση επιχειρεί να πείσει ότι τυχόν αλλαγή θα φέρει χάος. Όμως το ερώτημα που προκύπτει είναι απλό και λογικό:
Για να έχουμε σταθερότητα, πρέπει να ψηφίζουμε ξανά και ξανά την ίδια κυβέρνηση; Αν αυτό ισχύει, τότε δεν μιλάμε για δημοκρατία, αλλά για μηχανισμό διατήρησης εξουσίας.
Η σταθερότητα δεν κατοχυρώνεται με εκβιαστικά διλήμματα, ούτε με επικοινωνιακές επαναλήψεις. Κατοχυρώνεται με πολιτικές που λειτουργούν, με κυβερνητική ικανότητα, με θεσμική σοβαρότητα και κυρίως με σεβασμό στην αντίθετη άποψη. Αν η κυβέρνηση χρειάζεται να προβάλλει συνεχώς τον φόβο της αλλαγής, τότε αυτό δεν ενισχύει την εικόνα της ισχύος της· την αποδυναμώνει.
Τι μπορεί να συμβεί στις επόμενες εκλογές — σενάρια και ερμηνείες
Οι επόμενες εκλογές, λοιπόν, μπορεί πράγματι να βγάλουν ένα περίπλοκο αποτέλεσμα: κατακερματισμό, δυσκολία σχηματισμού πλειοψηφίας, ανάγκη συνεργασιών, μια νέα πολιτική ισορροπία που απαιτεί διάλογο. Αλλά αυτό δεν είναι χάος. Είναι δημοκρατία.
Το πραγματικό χάος θα προκύψει μόνο εάν η κυβέρνηση, χάνοντας την πλειοψηφία της ή βλέποντας να περιορίζεται δραστικά η δύναμή της, αρνηθεί να αναγνωρίσει την πολιτική αλλαγή. Εάν επιχειρήσει να μεταφέρει αλλού την ευθύνη για την αποτυχία της: σε παλιούς πρωθυπουργούς, σε εσωκομματικές διαφωνίες, σε «σκοτεινά κέντρα» και σε φαντάσματα του παρελθόντος.
Συμπέρασμα — Ποιος φέρει την ευθύνη
Κανένας Καραμανλής, κανένας Σαμαράς, κανένας Βενιζέλος δεν θα καθορίσει το μετεκλογικό τοπίο. Αυτό που θα το καθορίσει είναι η πραγματικότητα που η κυβέρνηση προσπάθησε να καλύψει με γραφήματα, δημοσκοπήσεις και επικοινωνιακά σλόγκαν περί σταθερότητας. Και όταν έρθει η κάλπη, οι πολίτες δεν ψηφίζουν σταθερότητα, ψηφίζουν την αλήθεια που νιώθουν στη ζωή τους.
Στο τέλος, εκείνοι που κυβερνούν είναι και εκείνοι που λογοδοτούν. Και καμία δημοσκόπηση, κανένα σύνθημα «πολιτικής σταθερότητας» και κανένας φόβος περί χάους δεν μπορεί να τους απαλλάξει από αυτό.
0 Σχόλια