Η Δημοσιογραφία του «Μπορεί και να Βρέξει, Μπορεί και Όχι»
Ένας παλιός δημοσιογράφος που τον εκτιμούσα. Έγραφε σε μεγάλη εφημερίδα πολιτικά σχολιαστικά άρθρα, και για χρόνια τον θεωρούσα από τις σοβαρές φωνές του χώρου. Με τον καιρό άνοιξε δική του ιστοσελίδα και άρχισε να ανεβάζει στο YouTube ηχητικά αρχεία με πολιτικά σχόλια.
Πρόσφατα, άκουσα ένα από αυτά. Για πολλοστή φορά κατακεραύνωνε τον Κυριάκο Μητσοτάκη, κάτι απολύτως θεμιτό, μιας και κάθε πολιτικός ηγέτης είναι ανοιχτός στην κριτική. Όμως, εδώ ήταν που άρχισα να ξινίζω.
Με δραματικό τόνο, έλεγε ότι ο Μητσοτάκης «θα τελειώσει πολύ άσχημα» και διευκρίνιζε πως το εννοεί πολιτικά. Ακολουθούσαν σενάρια πτώσης, υπαινιγμοί για πιθανές δικαστικές περιπέτειες, και μια αίσθηση ότι πλησίαζε η μεγάλη στιγμή. Όμως, κάθε φορά που το πήγαινε προς μια βαρύγδουπη πρόβλεψη, πεταγόταν η ασφαλιστική δικλείδα:
«Αυτό δεν είναι σίγουρο ότι θα γίνει… μπορεί να γίνει, μπορεί και να μην γίνει!»
Και πάλι:
«Μπορεί να τελειώσει πολιτικά πολύ άσχημα… αλλά μπορεί και όχι.»
Σαν να λέει κάποιος «αύριο μπορεί να βρέξει, μπορεί και όχι» και να περιμένει να τον χειροκροτήσεις για την πρόβλεψη.
Το πιο περίεργο; Τόνισε ιδιαίτερα ότι ο Μητσοτάκης έχει καταφέρει να ελέγχει ακόμα και ιδιωτικά ΜΜΕ. Εκεί, αναπόφευκτα, μου πέρασε η σκέψη: Μήπως ο συγκεκριμένος δημοσιογράφος απλώς έμεινε «εκτός λίστας» και έχει παράπονο; Αν ήταν και αυτός στο κλαμπ των “ελεγχόμενων”, θα έβγαζε άραγε τα ίδια προφητικά «μπορεί ναι, μπορεί και όχι»;
Η ουσία είναι ότι ο σχολιασμός κατέληγε να ακούγεται σαν ανέκδοτο. Δεν υπήρχαν ούτε πηγές, ούτε στοιχεία, ούτε ρεπορτάζ, μόνο υπαινιγμοί, δραματοποίηση και ασάφεια.
Άβυσσος η ψυχή του δημοσιογράφου...
Η Συνταγή της «Δημοσιογραφίας του Μπορεί»
- Ξεκίνα με μια απειλητική πρόβλεψη: «Θα πέσει πολύ άσχημα.»
- Διευκρίνισε ότι εννοείς «πολιτικά» για να μην μπλέξεις νομικά.
- Πρόσθεσε σενάριο-μπαλόνι: «Μπορεί να συρθεί σε δικαστήριο.»
- Τελείωσε με τη φράση-σωσίβιο: «Μπορεί να γίνει, μπορεί και όχι.»
Κάποτε η δημοσιογραφία σήμαινε ρεπορτάζ, έρευνα, επιβεβαιωμένες πληροφορίες.
Σήμερα, σε ορισμένους κύκλους, σημαίνει: «Θα πω κάτι που ακούγεται βαρύ, θα βάλω μέσα και δύο “μπορεί” και στο τέλος όλοι θα με θυμούνται σαν τον άνθρωπο που το… υπονόησε».
Έτσι γεννήθηκε η δημοσιογραφία των υπαινιγμών, η οποία ζει και βασιλεύει στο YouTube, σε προσωπικά site και σε «ηχητικά σχολιαστικά» που θυμίζουν περισσότερο κουβέντα με τον θείο στο τραπέζι παρά ενημέρωση.
Η συνταγή της επιτυχίας
Ξεκινάμε με μια βαρύγδουπη φράση:
«Ο πολιτικός Χ θα τελειώσει πολύ άσχημα…»
Διευκρινίζουμε ότι το εννοούμε «πολιτικά», για να μην έχουμε νομικά μπλεξίματα.
Προσθέτουμε λίγο σασπένς:
«Μπορεί να φτάσει μέχρι και σε δικαστήριο…»
Και μόλις το κοινό αρχίσει να ανοίγει τα μάτια του διάπλατα, ρίχνουμε την ομπρέλα ασφαλείας:
«Τώρα, αυτό μπορεί να γίνει, μπορεί και να μη γίνει…»
Έτσι, ακόμα κι αν δεν συμβεί τίποτα από αυτά, μπορείς πάντα να πεις:
«Ε, εγώ δεν είπα σίγουρα, είπα μπορεί!»
Γιατί δουλεύει αυτό το κόλπο;
- Γιατί δίνει την αίσθηση ότι «κάτι ξέρουμε», χωρίς να ρισκάρουμε να εκτεθούμε.
- Γιατί κρατά το κοινό σε αναμονή, μήπως στην επόμενη εκπομπή αποκαλύψουμε «την αλήθεια».
- Γιατί είναι τέλεια δικαιολογία όταν δεν έχουμε φρέσκιες πληροφορίες.
Τα 7 θανάσιμα κίνητρα πίσω από τη «δημοσιογραφία του μπορεί»
- Νομική ασπίδα: Λες κάτι και μετά το ακυρώνεις ο ίδιος, για να μη σε κυνηγήσουν.
- Δραματοποίηση: Σου αρέσει να βάζεις το κοινό να δαγκώνει τα νύχια του.
- Ψευδαίσθηση κύρους: Παριστάνεις τον «μυημένο» με μυστικές πληροφορίες.
- Brand building: Θες να σε παρακολουθούν για να δουν «αν θα πέσει τελικά ο Χ».
- Διπλό ταμπλό: Δεν αποξενώνεις κανέναν, γιατί πάντα αφήνεις και το «μπορεί να μην γίνει».
- Έλλειψη υλικού: Δεν έχεις νέα, αλλά πρέπει να μιλήσεις μισή ώρα.
- Προκατάληψη με μέτρο: Περνάς το μήνυμα που θες, χωρίς να το φωνάξεις ανοιχτά.
Η δημοσιογραφία των υπαινιγμών είναι σαν το δελτίο καιρού χωρίς μετεωρολογικό χάρτη:
«Αύριο μπορεί να βρέξει, μπορεί και όχι… Καλή σας μέρα!»
Αν θέλεις ενημέρωση, ψάξε για στοιχεία. Αν θέλεις σασπένς, βάλε Netflix.
Οδηγίες Αναγνώρισης Δημοσιογράφου του “Μπορεί”
- Αν η πρώτη φράση είναι βαρύγδουπη, αλλά η δεύτερη αρχίζει με «βέβαια, αυτό δεν είναι σίγουρο…» →
Σου πουλάει σασπένς χωρίς δελτίο παραλαβής. - Αν κάθε σοκαριστική δήλωση συνοδεύεται από το «εννοώ πολιτικά» →
Σκέφτεται ήδη τον δικηγόρο του. - Αν λέει «θα πέσει πολύ άσχημα… μπορεί και όχι» →
Σου κάνει πολιτική πρόβλεψη αλά δελτίο καιρού. - Αν υπόσχεται «αποκαλύψεις» και στο τέλος μένεις μόνο με απορίες →
Ήταν τρέιλερ χωρίς ταινία. - Αν χρησιμοποιεί συχνά τη λέξη «ενδέχεται» →
Είναι το «μπορεί» με γραβάτα. - Αν έχεις ακούσει την ίδια «πρόβλεψη» εδώ και μήνες, αλλά ακόμα «εκκρεμεί» →
Παίζει επαναλήψεις σαν θερινό σινεμά. - Αν, όταν ρωτήσεις «πώς το ξέρεις;», απαντά με «κύκλοι λένε» →
Οι κύκλοι είναι μάλλον στο τραπέζι της κουζίνας.
Τελική συμβουλή:
Μόλις ακούσεις δεύτερο «μπορεί» μέσα στην ίδια πρόταση, άλλαξε κανάλι ή πάτα mute. Σώζεις χρόνο και νεύρα.
0 Σχόλια