Τριμερής Συμμαχία Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου:
Ένα Ισχυρό Μέτωπο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στην Ανατολική Μεσόγειο
Η 10η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής μεταξύ των ηγετών του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου στην Ιερουσαλήμ σηματοδότησε μια νέα εποχή στρατηγικής συνεργασίας, εστιάζοντας στην ασφάλεια, την ενέργεια και την οικονομική συνδεσιμότητα,. Οι τρεις ηγέτες επιβεβαίωσαν ότι η συμμαχία τους είναι πλέον ώριμη, ανθεκτική και απαραίτητη για την αντιμετώπιση των προκλήσεων σε μια περιοχή που δοκιμάζεται από την τρομοκρατία και την αστάθεια
Ακολουθούν οι τοποθετήσεις των τριών ηγετών κατά τη διάρκεια της 10ης Τριμερούς Συνόδου Κορυφής, όπως αυτές καταγράφονται στα αποσπάσματα των πηγών:
Βενιαμίν Νετανιάχου (Πρωθυπουργός του Ισραήλ)
«Πρόεδρε Χριστοδουλίδη Νίκο, Πρωθυπουργέ Μητσοτάκη Κυριάκο, είπα στις συζητήσεις μας ότι αυτή δεν είναι η πρώτη μας συνάντηση, είναι η 10η, αλλά πιστεύω ότι είναι η πιο σημαντική. Η τελευταία φορά που συναντηθήκαμε οι τρεις μας ήταν λίγο πριν από τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου, πριν η τρομοκρατία μας υπενθυμίσει και πάλι ότι η σταθερότητα σε αυτή την περιοχή δεν είναι ποτέ εγγυημένη και ότι η δύναμη, η σαφήνεια και η συνεργασία δεν είναι επιλογές, είναι επιτακτική ανάγκη. Η Μέση Ανατολή και η Ανατολική Μεσόγειος δοκιμάζονται από την επιθετικότητα, την τρομοκρατία και την αστάθεια. Η εταιρική μας σχέση παρέχει δύναμη, σαφήνεια και συνεργασία που θα επικρατήσουν του χάους. Προσφέρει επίσης νέες ευκαιρίες για ευημερία. Συνεργαζόμαστε και συζητήσαμε λεπτομερώς τη συνεργασία σε πολλούς τομείς: ενέργεια, τεχνολογία, συνδεσιμότητα και επίσης την ασφάλεια που τα εγγυάται όλα αυτά.
Θα προωθήσουμε τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC). Αυτή είναι μια ιδέα που έχει προταθεί στο παρελθόν, αλλά πιστεύουμε ότι πρέπει να την κάνουμε πραγματικότητα. Είναι μια θαλάσσια, σιδηροδρομική και ενεργειακή σύνδεση μέσω αγωγών και καλωδίων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, που διέρχεται από το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα. Ως μέρος αυτής της προσπάθειας, προωθούμε τον Great Sea Connector που θα επιτρέψει τη συνεργασία στην ηλεκτρική ενέργεια μεταξύ των τριών χωρών μας, της Ευρώπης και της Αραβικής Χερσονήσου, και τελικά μπορεί να συνδεθεί και με την Ασία. Αυτό είναι κάτι μεγάλο και αποτελεί κατά πολλούς τρόπους τον σκελετό του διαδρόμου IMEC. Συζητήσαμε πρακτικά πώς θα το προχωρήσουμε και σκοπεύουμε να το προωθήσουμε. Θα το συζητήσω επίσης στην επικείμενη συνάντησή μου με τον Πρόεδρο Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συμφωνήσαμε να εμβαθύνουμε τη συνεργασία στην τεχνητή νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια και την προηγμένη έρευνα. Το Ισραήλ είναι ήδη παγκόσμιος ηγέτης στην τεχνολογία και μαζί με την Ελλάδα και την Κύπρο θα διαμορφώσουμε το μέλλον της περιοχής σε νέες τεχνολογίες αιχμής. Πολλά συμβαίνουν αυτή τη στιγμή· ισραηλινές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας συρρέουν στην Κύπρο και την Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι πιστεύουν στην οικονομική διαχείριση. Δεν ζηλεύουμε, πιστεύουμε στον ανταγωνισμό. Υπάρχουν 186 πτήσεις την εβδομάδα μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου, είναι απίστευτο αν υπολογίσετε πόσες πτήσεις είναι την ημέρα. Δεν γνωρίζω πολλούς Ισραηλινούς επενδυτές που δεν έχουν επισκεφθεί την Ελλάδα ή δεν επενδύουν εκεί σε αυξανόμενο βαθμό. Αυτό είναι σημάδι του δυναμισμού των οικονομιών μας. Η οικονομία του Ισραήλ αξιολογήθηκε από τον Economist ως η τρίτη πιο ζωντανή οικονομία στον πλανήτη.
Επιβεβαιώσαμε τη δέσμευσή μας για την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ και τη διεύρυνση του κύκλου συνεργασίας μεταξύ του Ισραήλ και του αραβικού κόσμου. Εκφράσαμε επίσης υποστήριξη για την κυριαρχία του Λιβάνου και για ένα μέλλον στο οποίο οι νόμιμοι κρατικοί θεσμοί θα κατέχουν την εξουσία και τη στρατιωτική ισχύ και όχι οι τρομοκρατικές πολιτοφυλακές. Συμφωνήσαμε σήμερα να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας στην ασφάλεια και την άμυνα. Οι απειλές που αντιμετωπίζουμε είναι πραγματικές. Μαζί υπερασπιζόμαστε όχι μόνο τα έθνη μας, αλλά και ζωτικές θαλάσσιες οδούς και κρίσιμες υποδομές από τις οποίες εξαρτάται η παγκόσμια οικονομία.
Δεν μπορώ να παραλείψω την ευκαιρία να ζητήσω την άμεση επιστροφή του Rani Gilli, του Ισραηλινού ομήρου που κρατείται ακόμα από τη Χαμάς. Αυτό είναι αντίθετο προς τους νόμους του πολέμου. Συνολικά, δίνουμε μια μάχη για ένα εύτακτο μέλλον κρατών που θέλουν να αδράξουν το μέλλον, ενάντια σε εκείνες τις δυνάμεις που θέλουν να μας σύρουν πίσω σε ένα σκοτεινό μεσαιωνικό παρελθόν. Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι τρεις αρχαίες χώρες με αρχαίους λαούς. Η Ιερουσαλήμ και η Αθήνα είναι τα θεμέλια του δυτικού πολιτισμού και στην Κύπρο και οι δύο πολιτισμοί άνθισαν. Είμαστε περήφανοι για την ιστορία μας στις πατρογονικές μας εστίες. Όλες οι χώρες μας κατακτήθηκαν στο παρελθόν από μια διαδοχή αυτοκρατοριών, αλλά μέσα από θάρρος και θυσίες πετύχαμε την ανεξαρτησία μας. Σε όσους φαντασιώνονται ότι μπορούν να επανιδρύσουν τις αυτοκρατορίες τους και την κυριαρχία τους στα εδάφη μας, λέω ξεχάστε το. Μην το σκέφτεστε καν. Είμαστε δεσμευμένοι και ικανοί να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας. Μαζί, τρεις γνήσιες δημοκρατίες στην Ανατολική Μεσόγειο, θα προωθήσουμε την ασφάλεια, την ευημερία και την ελευθερία».
Νίκος Χριστοδουλίδη (Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας)
«Αγαπητέ Βενιαμίν, αγαπητέ Κυριάκο, σε αυτήν την τελευταία ημέρα του Χανουκά, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω μεταφέροντας τις θερμές μου ευχές στις εβραϊκές κοινότητες σε όλο τον κόσμο. Δυστυχώς, η πρώτη ημέρα σημαδεύτηκε από μια φρικτή αντισημιτική επίθεση στην Αυστραλία, επομένως θα ήθελα να τονίσω ξανά ότι στεκόμαστε αλληλέγγυοι με όλους όσους επηρεάστηκαν και επιβεβαιώνουμε την ακλόνητη δέσμευσή μας για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού.
Σήμερα επιβεβαιώσαμε τον στρατηγικό χαρακτήρα της συμμαχίας μας, η οποία εδράζεται σε κοινές αξίες και συμφέροντα, με όραμα την περιφερειακή ενσωμάτωση, την ευημερία και την ασφάλεια. Το τριμερές μας σχήμα έχει ωριμάσει και εμβαθύνει τη συνεργασία μας σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, περιλαμβανομένης της ενέργειας, της ασφάλειας, της άμυνας, της θαλάσσιας συνεργασίας, της ετοιμότητας για κρίσεις, της καινοτομίας και των επαφών μεταξύ των λαών. Είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος για την αναζωογόνηση της Τριμερούς Γραμματείας στη Λευκωσία, η οποία παρέχει πλέον ένα θεσμικό πλαίσιο για τις ομάδες εργασίας και την υλοποίηση των εκκρεμών συμφωνιών.
Όσον αφορά την κατάσταση στη Γάζα, επαναλαμβάνουμε την ακλόνητη υποστήριξή μας στο σχέδιο 20 σημείων του Προέδρου Τραμπ και στην πλήρη εφαρμογή του ψηφίσματος 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Κύπρος, βασιζόμενη στο σχέδιο "Αμάλθεια", συνεχίζει να υποστηρίζει την ανθρωπιστική βοήθεια και τις προσπάθειες ανάκαμψης μέσω του σχεδίου έξι σημείων μας, το οποίο ευθυγραμμίζεται πλήρως με την πρωτοβουλία του Προέδρου Τραμπ.
Η ενέργεια και η συνδεσιμότητα ήταν επίσης κεντρικά θέματα. Επιβεβαιώσαμε τη στρατηγική σημασία του Great Sea Interconnector και του IMEC, όπου η Κύπρος, η Ελλάδα και το Ισραήλ χρησιμεύουν ως ο μεσογειακός σύνδεσμος που ενώνει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή. Αυτές οι πρωτοβουλίες ενισχύουν την περιφερειακή ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των ενεργειακών αγορών. Στην θαλάσσια ασφάλεια, χαιρετίζουμε την ίδρυση του Τριμερούς Κέντρου Αριστείας Θαλάσσιας Κυβερνοασφάλειας στην Κύπρο, που θα λειτουργήσει το 2026.
Υπογραμμίζουμε επίσης την προστιθέμενη αξία του σχήματος 3+1 με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο ενισχύει τη στρατηγική μας συνεργασία. Καθώς η Κύπρος αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ σε 8 ημέρες, μια από τις βασικές μας προτεραιότητες θα είναι η περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων της ΕΕ με την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου φυσικά του Ισραήλ. Η εταιρική μας σχέση είναι στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για τις τρεις χώρες μας, αλλά και για την περιοχή μας και πέραν αυτής».
Κυριάκος Μητσοτάκης (Πρωθυπουργός της Ελλάδας)
«Πρωθυπουργέ, σε ευχαριστώ που μας φιλοξενείς σήμερα στην Ιερουσαλήμ. Αυτή η 10η σύνοδος επιβεβαιώνει το βάθος, την ωριμότητα και τη στρατηγική σημασία μιας εταιρικής σχέσης που άντεξε στον χρόνο και αποδείχθηκε ανθεκτική. Θέλω να επαναλάβω τον αποτροπιασμό μας για την τρομοκρατική επίθεση στο Σίδνεϊ και να εκφράσω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων. Ο αντισημιτισμός δεν έχει θέση στις δημοκρατικές μας κοινωνίες.
Η περιοχή μας περνά μια βαθιά αλλαγή. Έχουμε εισέλθει σε μια νέα γεωπολιτική φάση που δημιουργεί κινδύνους, αλλά και ένα παράθυρο ευκαιρίας για τη διαμόρφωση μιας αρχιτεκτονικής ασφάλειας που θα προσφέρει ειρήνη και ευημερία. Η συνεργασία μας πρέπει πάντα να αγκυρώνεται στο διεθνές δίκαιο και στις αρχές καλής γειτονίας. Συμφωνώ με τον Πρωθυπουργό για την ανάγκη επιστροφής του τελευταίου θύματος της σφαγής της 7ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ. Πιστεύω ότι με την εμπλοκή του Προέδρου Τραμπ έχει αναδυθεί μια νέα ευκαιρία για το ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων, με στόχο την εξάλειψη της τρομοκρατίας και την εγγύηση της ασφάλειας του Ισραήλ. Η Ελλάδα είναι μια χώρα σεβαστή στην περιοχή και είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε στις προσπάθειες σταθεροποίησης.
Για τον Λίβανο, υποστηρίζουμε την κυριαρχία του και την ενίσχυση των λιβανέζικων ενόπλων δυνάμεων ώστε το κράτος να έχει το μονοπώλιο των όπλων. Για τη Συρία, τονίσαμε την ανάγκη αποκατάστασης της σταθερότητας και του σεβασμού των δικαιωμάτων όλων των κοινοτήτων. Επιτρέψτε μου να κάνω μια ειδική αναφορά στην ανάγκη προστασίας των Χριστιανικών Ορθόδοξων κοινοτήτων της Μέσης Ανατολής, οι οποίες στη Συρία έχουν υποστεί διώξεις.
Στον τομέα της συνεργασίας, πρέπει να εκμεταλλευτούμε την επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Μπορούμε να κάνουμε περισσότερα στην ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης· οραματίζομαι έναν πιο δομημένο τρόπο συνεργασίας στην πολιτική προστασία, ιδιαίτερα για τις δασικές πυρκαγιές. Επίσης, η διαχείριση υδάτων, όπου το Ισραήλ έχει κάνει τεράστια πρόοδο, είναι κρίσιμη λόγω της κλιματικής κρίσης.
Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε βασικό ενεργειακό κόμβο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Είμαστε πύλη για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), κάτι που αφορά και την Κύπρο και το Ισραήλ, και γινόμαστε καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Η θαλάσσια ασφάλεια είναι επίσης προτεραιότητα, καθώς η Ελλάδα είναι κορυφαίο ναυτιλιακό έθνος. Του χρόνου, τα ναυτικά και τα λιμενικά μας σώματα θα πραγματοποιήσουν κοινή άσκηση για την αντιμετώπιση της θαλάσσιας ρύπανσης.
Τέλος, είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε από τη γενική έννοια του IMEC σε συγκεκριμένα παραδοτέα έργα που θα συνδέουν την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Η συμμετοχή των ΗΠΑ στο σχήμα 3+1 παραμένει κεντρική. Η ταχύτητα με την οποία οι ΗΠΑ υπέγραψαν συμφωνίες για τον Κάθετο Διάδρομο (Vertical Corridor), που θα στέλνει αμερικανικό αέριο μέσω Ελλάδας προς την Κεντρική Ευρώπη και την Ουκρανία, προσθέτει μια νέα γεωπολιτική διάσταση στην περιοχή. Αυτή η συνεργασία έχει φέρει χειροπιαστά αποτελέσματα και θα φέρει ακόμα περισσότερα».
Τριμερής Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ: από “φόρουμ διαλόγου” σε στρατηγική ευθυγράμμιση
Η πρόσφατη 10η τριμερής Σύνοδος Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ σηματοδοτεί μια καθοριστική στροφή στη συνεργασία των τριών χωρών. Από ένα χαλαρό πλαίσιο διαλόγου, η σχέση τους εξελίσσεται σε δομημένη στρατηγική ευθυγράμμιση που επηρεάζει ενέργεια, εμπόριο και ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο οικονομικός διάδρομος IMEC και το ηλεκτρικό καλώδιο Great Sea Interconnector, έργα που συνδέουν γεωοικονομία με γεωπολιτική.
IMEC: Ο “χερσαίος διάδρομος” Ινδίας-Ευρώπης
Ο India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC) αναδύεται ως game-changer στις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Πρόκειται για ένα φιλόδοξο δίκτυο λιμανιών, σιδηροδρόμων και logistics που παρακάμπτει τον Σουέζ, φέρνοντας την Ινδία πιο κοντά στην Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής. Η Ελλάδα, με λιμάνια όπως ο Πειραιάς, λειτουργεί ως φυσική πύλη εισόδου στην ευρωπαϊκή αγορά, εκμεταλλευόμενη την στρατηγική της θέση.
Ο ρόλος της τριμερούς στην IMEC
Για την τριμερή Ελλάδα-Κύπρου-Ισραήλ, ο IMEC λειτουργεί ως ομπρέλα συνεργασίας. Επιτρέπει την ενσωμάτωση εξαγωγών ενέργειας, εμπορευματικών ροών και υποδομών logistics από την Ανατολική Μεσόγειο προς Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Τα κοινά ανακοινωθέντα δεν μένουν σε ρητορική: στοχεύουν στην κατοχύρωση ρόλων και μεριδίων επιρροής πριν οριστικοποιηθούν οι νέοι διάδρομοι.
Great Sea Interconnector: Ηλεκτρική γέφυρα σε ακραία βάθη
Το Great Sea Interconnector (GSI), πρώην EuroAsia Interconnector, είναι ένα τεχνικό άθλο. Ένα υποθαλάσσιο καλώδιο HVDC μήκους 1.200 χλμ., σε βάθη έως 3.000 μέτρα, με δυναμικότητα 2.000 MW και κόστος 2-2,5 δισ. ευρώ. Συνδέει τα δίκτυα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, δημιουργώντας δίοδο διπλής ροής για ΑΠΕ και μελλοντικά projects υδρογόνου.
Στρατηγικές επιπτώσεις
Για την Κύπριο, σημαίνει εξόδω από την ενεργειακή απομόνωση, μέσω Κρήτης στην ηπειρωτική Ελλάδα και το ευρωπαϊκό δίκτυο. Ελλάδα και Ισραήλ κερδίζουν ευελιξία εισαγωγών-εξαγωγών, μειώνοντας εξάρτηση από ασταθείς αγορές. Το έργο ενισχύει την ανθεκτικότητα της περιοχής απέναντι σε κρίσεις ενέργειας.
Ασφάλεια υποδομών: Από λόγια σε μηχανισμούς
Η αναβάθμιση ενεργειακών και διασυνδετικών έργων φέρνει νέες προκλήσεις ασφαλείας. Η κοινή διακήρυξη της Συνόδου τονίζει προστασία θαλάσσιων γραμμών και κρίσιμων υποδομών από υβριδικές απειλές και κυβερνοεπιθέσεις. Ξεχωρίζει η ίδρυση του Maritime Cybersecurity Center of Excellence (MCCE) στην Κύπρο, με λειτουργία από το 2026.
Πρακτικές πρωτοβουλίες
Η τριμερής, μαζί με το σχήμα 3+1 (ΗΠΑ), προωθεί κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών και διαχείριση κρίσεων. Αυτοί οι μηχανισμοί καλύπτουν ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποθαλάσσια καλώδια, ενισχύοντας την περιοχειακή σταθερότητα.
Γεωπολιτική διάσταση: Ο νέος χάρτης συνδεσιμότητας
IMEC, GSI και ασφάλεια δεν είναι μεμονωμένα projects, αλλά γεωπολιτικό πακέτο. Οι τρεις χώρες διεκδικούν ρόλο κόμβων για ενέργεια, εμπόριο και δεδομένα στον άξονα Ευρώπη-Μέση Ανατολή-Ινδία. Απαιτούνται θεσμοθετημένες δομές που ξεπερνούν κυβερνητικές εναλλαγές.
Η πραγματική δοκιμασία έρχεται στην υλοποίηση: χρονοδιαγράμματα, χρηματοδότηση, εργολαβίες και κανόνες εμπλοκής. Εκεί θα φανεί αν η τριμερής παραμένει “εξυπηρετικό σχήμα” ή γίνεται σταθερός πυλώνας ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η περιοχή χρειάζεται τέτοιες συμμαχίες για να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες ανακατατάξεις.
0 Σχόλια