Όταν το ΝΑΤΟ κλείνει τα μάτια στις απειλές κατά της Ελλάδας
Γροιλανδία, ΝΑΤΟ και η ελληνική διπλωματία που σιωπά
Η δημόσια συζήτηση που άνοιξε στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ γύρω από τη Γροιλανδία δεν είναι ένα ουδέτερο γεωγραφικό ή ακαδημαϊκό ζήτημα. Είναι μια πολιτική στιγμή. Και κάθε πολιτική στιγμή δεν κρίνεται μόνο από το ίδιο το γεγονός, αλλά και από το ποιοι μιλούν, ποιοι σιωπούν και γιατί. Στην προκειμένη περίπτωση, η σιωπή της ελληνικής διπλωματίας δεν είναι απλώς ατυχής· είναι αποκαλυπτική.
Η επιλεκτική αλληλεγγύη του ΝΑΤΟ
Για πρώτη φορά μετά από καιρό, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και νατοϊκοί αξιωματούχοι μιλούν με άνεση για την ανάγκη αλληλεγγύης, σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας και προστασίας συμμάχων, με αφορμή ένα ζήτημα που τουλάχιστον προς το παρόν, δεν συνιστά πραγματική στρατιωτική κρίση. Η έννοια της συλλογικής ασφάλειας επανέρχεται δυναμικά στο λεξιλόγιο, πριν καν υπάρξει παραβίαση συνόρων ή απειλή χρήσης βίας.
Αυτό από μόνο του δεν είναι προβληματικό. Το προβληματικό είναι ότι αυτή η ετοιμότητα, αυτή η ευαισθησία και αυτή η ρητορική απουσιάζουν πλήρως όταν η συζήτηση αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο.
Το μόνιμο casus belli κατά της Ελλάδας
Εδώ και δεκαετίες, η Τουρκία χώρα μέλος του ΝΑΤΟ, απειλεί ανοιχτά ένα άλλο κράτος μέλος του ΝΑΤΟ, την Ελλάδα. Το casus belli δεν είναι ιστορικό απολίθωμα, ούτε παρεξήγηση· είναι επίσημη πολιτική θέση. Οι παραβιάσεις κυριαρχίας, η αμφισβήτηση διεθνών συνθηκών και η ρητορική αναθεωρητισμού συνθέτουν ένα μόνιμο περιβάλλον απειλής.
Παρ' όλα αυτά, στο ΝΑΤΟ δεν υπάρχει ούτε μηχανισμός αποτροπής, ούτε πολιτική καταδίκη, ούτε καν γλωσσική σαφήνεια. Ο επιτιθέμενος και ο απειλούμενος εξισώνονται στο όνομα της «συνοχής της Συμμαχίας». Η διατύπωση που επαναλαμβάνεται μηχανικά για τα ελληνοτουρκικά ότι πρόκειται για «διμερές ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί με διάλογο», λειτουργεί ως άλλοθι απραξίας και ηθική εξίσωση άνισων.
Η κατοχή της Κύπρου ως «κανονικότητα»
Παράλληλα, η ίδια χώρα διατηρεί εδώ και μισό αιώνα στρατεύματα κατοχής στη μισή Κύπρο. Πρόκειται για έδαφος κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και όμως, αυτή η πραγματικότητα έχει ενσωματωθεί ως «κανονικότητα». Δεν ενεργοποιεί ρήτρες, δεν παράγει κυρώσεις με ουσία, δεν προκαλεί πολιτική κινητοποίηση.
Αντιθέτως, αντιμετωπίζεται ως ένα ενοχλητικό αλλά διαχειρίσιμο πρόβλημα που δεν πρέπει να «χαλάει τις ισορροπίες». Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που υποτίθεται ότι στηρίζεται στην αρχή της εδαφικής ακεραιότητας των κρατών μελών της, ανέχεται στρατιωτική κατοχή ενός τμήματος του εδάφους της χωρίς να εξαντλεί τα εργαλεία που διαθέτει.
Η Γροιλανδία ως καθρέφτης των διπλών μέτρων
Ακριβώς σε αυτό το σημείο, η υπόθεση της Γροιλανδίας αποκτά για την Ελλάδα τεράστια πολιτική αξία. Όχι γιατί τα δύο ζητήματα είναι ίδια, αλλά γιατί αποκαλύπτουν με τον πιο καθαρό τρόπο τα διπλά μέτρα και σταθμά. Όταν το ΝΑΤΟ και η ΕΕ κινητοποιούνται προληπτικά για ένα υποθετικό σενάριο στον Βορρά, ενώ αγνοούν επί δεκαετίες πραγματικές απειλές και κατοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, το μήνυμα είναι σαφές: η αλληλεγγύη είναι επιλεκτική.
Και εδώ γεννάται το κρίσιμο ερώτημα: γιατί η ελληνική κυβέρνηση δεν αξιοποιεί αυτή τη συγκυρία;
Η χαμένη ευκαιρία της ελληνικής διπλωματίας
Η σημερινή ελληνική διπλωματία θα μπορούσε και θα όφειλε να θέσει δημόσια, θεσμικά και καθαρά το ερώτημα προς τους Ευρωπαίους εταίρους και το ΝΑΤΟ: πώς γίνεται να ενεργοποιείται η ρητορική της αλληλεγγύης προληπτικά σε ένα υποθετικό σενάριο, ενώ εδώ και δεκαετίες αγνοείται μια πραγματική απειλή κατά κράτους–μέλους και μια πραγματική στρατιωτική κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους;
Κι όμως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιλέγει τη σιωπή. Δεν συνδέει τα ζητήματα. Δεν εκθέτει τις αντιφάσεις. Δεν μετατρέπει τη συγκυρία σε πολιτικό μοχλό πίεσης. Αντίθετα, παραμένει εγκλωβισμένη στη λογική της «ήρεμης διπλωματίας», η οποία στην πράξη μεταφράζεται σε απουσία διεκδίκησης.
Η «ήρεμη διπλωματία» ως πολιτική επιλογή
Η στάση αυτή δεν είναι ουδέτερη. Είναι πολιτική επιλογή. Και κάθε πολιτική επιλογή έχει συνέπειες. Όταν η Ελλάδα δεν θέτει τα ερωτήματα, επιτρέπει στους άλλους να τα αποφεύγουν. Όταν δεν ζητά αλληλεγγύη, νομιμοποιεί την απουσία της. Και όταν δεν εκθέτει την υποκρισία, τη μετατρέπει σε καθεστώς.
Το επιχείρημα ότι «δεν πρέπει να ανοίγουμε μέτωπα» αποδεικνύεται διαρκώς αδιέξοδο. Διότι τα μέτωπα ανοίγουν έτσι κι αλλιώς , απλώς χωρίς την ελληνική φωνή. Σε έναν κόσμο που εγκαταλείπει τις ψευδαισθήσεις περί αυτόματου σεβασμού του διεθνούς δικαίου, η σιωπή δεν προστατεύει. Αντιθέτως, καθιστά τη χώρα παθητικό αποδέκτη αποφάσεων άλλων.
Το κόστος της διπλωματικής αδράνειας
Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα ζήτημα του Βορρά. Είναι ένας καθρέφτης. Και μέσα σε αυτόν τον καθρέφτη, η ελληνική διπλωματία σήμερα δεν φαίνεται στρατηγική, αλλά διστακτική. Όχι διεκδικητική, αλλά αδρανής. Όχι τολμηρή, αλλά εγκλωβισμένη στη λογική του «μην ενοχλούμε».
Και σε έναν κόσμο όπου όποιος δεν μιλά, απλώς χάνεται από το κάδρο, αυτή η επιλογή δεν είναι απλώς αδυναμία. Είναι κόστος. Κόστος αξιοπιστίας, κόστος επιρροής, κόστος ευκαιριών. Η στιγμή που η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ συζητούν δημόσια για αρχές που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στα ελληνικά ζητήματα, η Αθήνα επιλέγει να μην υπάρχει στη συζήτηση.
Αυτή δεν είναι διπλωματία. Είναι παραίτηση από τη διεκδίκηση. Και σε έναν κόσμο που ανακαθορίζει τους κανόνες του, όποιος παραιτείται από τη διεκδίκηση, παραιτείται και από το μέλλον του.
0 Σχόλια