Οι τηλεβόες και οι ντουντούκες του Μητσοτάκη στα ΜΜΕ και ΚΔ
Τα τελευταία χρόνια έχει διαμορφωθεί στην Ελλάδα ένα ιδιότυπο καθεστώς επικοινωνιακής μονοφωνίας, όπου η πολιτική εξουσία δεν αρκείται στη διακυβέρνηση, αλλά επιδιώκει συστηματικά να ελέγχει και το πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγεται η δημόσια συζήτηση. Στην περίπτωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αυτός ο έλεγχος δεν ασκείται μόνο μέσω θεσμικών εργαλείων ή επίσημων ανακοινώσεων, αλλά κυρίως μέσω ενός εκτεταμένου και πολυεπίπεδου δικτύου «τηλεβόων» και «ντουντούκων» στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και στα κοινωνικά δίκτυα (ΚΔ).
Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και κυβερνητική αφήγηση
Δεν πρόκειται απλώς για φιλοκυβερνητική στάση ή πολιτική συμπάθεια. Πρόκειται για έναν μηχανισμό συστηματικής αναπαραγωγής συγκεκριμένων αφηγημάτων, με ταυτόχρονη αποσιώπηση, υποβάθμιση ή γελοιοποίηση κάθε αντίθετης άποψης. Όποιος ασκεί κριτική δεν αντιμετωπίζεται ως συνομιλητής, αλλά ως πρόβλημα: ως «γραφικός», «λαϊκιστής», «εχθρός της σταθερότητας» ή «επικίνδυνος για τη χώρα».
Σκάνδαλα που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα προκαλούσαν πολιτικό σεισμό, στην Ελλάδα περνούν σχεδόν αθόρυβα ή «ξεπλένονται» επικοινωνιακά. Υποκλοπές, θεσμικές εκτροπές και συγκεντρωτισμός εξουσίας παρουσιάζονται ως τεχνικές λεπτομέρειες ή εξαφανίζονται από την επικαιρότητα.
Κοινωνικά δίκτυα και ψηφιακές ντουντούκες
Στα κοινωνικά δίκτυα το φαινόμενο γίνεται πιο ωμό. Οργανωμένοι ή ημι-οργανωμένοι λογαριασμοί λειτουργούν ως ψηφιακές ντουντούκες: επιτίθενται, ειρωνεύονται και στοχοποιούν. Δεν επιδιώκουν διάλογο αλλά φίμωση, δεν απαντούν στην ουσία αλλά στο πρόσωπο.
Η ταχύτητα της πληροφορίας και η λειτουργία των αλγορίθμων ευνοούν την πόλωση και τη στρεβλή εικόνα της πραγματικότητας, καθιστώντας τη δημόσια συζήτηση επιφανειακή και συγκρουσιακή.
Ενημέρωση, χειραγώγηση και δημοκρατία
Η πολιτική είδηση δεν αξιολογείται με βάση τη σημασία της, αλλά με βάση τη χρησιμότητά της για την κυβερνητική αφήγηση. Ζητήματα όπως η ακρίβεια, η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και η λειτουργία των θεσμών υποβαθμίζονται συστηματικά.
Όταν η ενημέρωση μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης, ο πολίτης παύει να είναι ενεργός και μετατρέπεται σε παθητικό δέκτη. Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία της δημοκρατίας.
Η επιλεκτική μνήμη και η πολιτική σιωπή
Η παραχάραξη της ιστορίας και η επιλεκτική μνήμη αποτελούν βασικά εργαλεία αυτού του επικοινωνιακού συστήματος. Διαχρονικές ευθύνες εξαφανίζονται και σύνθετες πραγματικότητες απλοποιούνται σκόπιμα, ώστε να διαμορφωθεί ένα βολικό αφήγημα.
Η δημοκρατία δεν αντέχει τη μονοφωνία. Χωρίς πολυφωνία, μνήμη και κριτική, η εξουσία μετατρέπεται σε μονόλογο. Και όταν η πολιτική μιλά μόνο με τηλεβόες και ντουντούκες, τότε το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό αλλά βαθιά πολιτικό.
Δες επίσης:
- Η χρεοκοπία της Ελλάδας και οι διαχρονικές ευθύνες
- Ο ρόλος των ΜΜΕ στην πολιτική χειραγώγηση
- Δημοκρατία και πολυφωνία στον 21ο αιώνα
0 Σχόλια