Η σύγχρονη εικόνα του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα, χαρακτηριζόμενη από εκτεταμένη απαξίωση και απογοήτευση, αποτελεί το επιστέγασμα μιας μακράς περιόδου που ξεκίνησε με τον «ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό» της χώρας. Αυτή η περίοδος, που εδραιώθηκε με την πρώτη άνοδο στην εξουσία του Σημίτη, οδήγησε, δυστυχώς, στη σημερινή δυσχερή κατάσταση, με το λαό να βιώνει τις συνέπειες καθημερινά.
Οι Ρίζες της Κρίσης: Ο Ευρωπαϊκός Εκσυγχρονισμός και η Φτώχεια
Ενώ υποτίθεται ότι η Ελλάδα εκσυγχρονίστηκε, η πραγματικότητα δείχνει ότι το 70% του πληθυσμού αντιμετωπίζει πρόβλημα φτώχειας και δεν μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς, σε αντίθεση με το παρελθόν. Αν και αναγνωρίζεται ότι «φάγαμε τις σάρκες μας», δεν πρέπει να παραβλέπουμε τις δηλώσεις Ευρωπαίων τεχνοκρατών που παραδέχτηκαν τη χρήση λανθασμένων συντελεστών και τη μεταχείριση της Ελλάδας ως πειραματόζωου μετά την είσοδό της στα μνημόνια. Οι ενέργειες για την επανόρθωση αυτών των λαθών προς όφελος της Ελλάδος παραμένουν αμφιλεγόμενες.
Η Απογοήτευση του Πολίτη και η Κατάρρευση του Συστήματος
Το κεντρικό ερώτημα που τίθεται είναι γιατί, αν όλα πάνε τόσο καλά, το 60% του κόσμου κάθεται στον καναπέ και δεν επιθυμεί να ψηφίσει. Αυτή η μαζική αποχή είναι σύμπτωμα μιας βαθιάς απογοήτευσης και της κατάρρευσης του πολιτικού συστήματος εκ θεμελίων. Παρατηρείται χαρακτηριστικά ότι η λεγόμενη συντηρητική παράταξη έχει διασπαστεί σε τέσσερα κομμάτια, ενώ η λεγόμενη Αριστερά σε άλλα τέσσερα. Ακόμη και η κεντροαριστερά, με το ΠΑΣΟΚ, αγωνίζεται να διατηρήσει ένα ποσοστό γύρω στο 12-15%.
Απουσία Ιδεολογίας και Αδυναμία Εκπλήρωσης Ρόλου
Σήμερα, καμία πολιτική ιδεολογία δεν είναι ικανή να συγκεντρώσει πάνω από 20% των ψήφων. Αυτό συμβαίνει διότι το πολιτικό σύστημα δεν επιτέλεσε το ρόλο του αυτά τα χρόνια, ή δεν τον επιτέλεσε όπως θα μπορούσε. Ο κόσμος, διαθέτοντας ένα ελάχιστο κριτήριο ορθολογισμού, αντιλαμβάνεται αυτή την αποτυχία. Η καθημερινή πραγματικότητα, όπως αποτυπώνεται σε συζητήσεις απλών ανθρώπων – γιατρών, δικηγόρων, μηχανικών – σε ένα καφενείο την Κυριακή, δεν αντανακλά την ικανοποίηση ότι η ζωή κυλάει ομαλά στην Ελλάδα. Αντιθέτως, επικρατεί η αίσθηση ότι η χώρα «δεν πάει πουθενά».
Οι Κίνδυνοι της Απαξίωσης
Η απαξίωση ολόκληρου του πολιτικού συστήματος είναι εξαιρετικά επικίνδυνη. Πέρα από αριθμούς, δηλώσεις και ευχολόγια, η κατάσταση όπου το 13% του εκλογικού σώματος ουσιαστικά κυβερνά και το 60% απέχει, δημιουργεί ένα περιβάλλον μεγάλων κινδύνων που «περιμένουν στη γωνία».
🔍
Η πολιτική αποξένωση ως κοινωνικό φαινόμενο
Η αποχή, η δυσπιστία προς τα κόμματα, η αίσθηση ότι "όλοι είναι ίδιοι" ή ότι "τίποτα δεν αλλάζει" δεν είναι απλώς ρητορικές φράσεις. Είναι η έκφραση μιας συλλογικής ψυχολογίας που έχει χτιστεί μέσα από χρόνια κρίσης, θεσμικής αστάθειας και έλλειψης ουσιαστικής εκπροσώπησης. Πολλοί πολίτες, χωρίς να έχουν διαβάσει Μάζη ή άλλους αναλυτές, μιλούν με παρόμοια γλώσσα γιατί βιώνουν παρόμοια αδιέξοδα.📣
Αυθόρμητος λαϊκός λόγος
Αν ακούσεις συζητήσεις σε καφενεία, παρέες, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα δεις ότι οι απόψεις αυτές δεν είναι "δανεικές" από διανοούμενους. Είναι αυθεντικές, βιωματικές, και συχνά πιο αιχμηρές. Ο κόσμος δεν χρειάζεται θεωρητικά εργαλεία για να νιώσει ότι κάτι δεν πάει καλά—το ζει.📊
Η αποχή ως πολιτική πράξη
Το να μην ψηφίζει κάποιος δεν σημαίνει απαραίτητα αδιαφορία. Για πολλούς είναι μια συνειδητή στάση: "Δεν με εκπροσωπεί κανείς", "Δεν θέλω να νομιμοποιήσω ένα σύστημα που με αγνοεί". Αυτή η στάση είναι πολιτική, ακόμη κι αν δεν εκφράζεται μέσα από κόμματα ή οργανώσεις.
Η στάση αποξένωσης των πολιτών από την πολιτική—όπως εκφράζεται μέσα από την αποχή, την αδιαφορία ή την απογοήτευση—δεν είναι τυχαία ούτε συγκυριακή. Είναι αποτέλεσμα μιας σειράς ιστορικών εξελίξεων που διαμόρφωσαν βαθιά το συλλογικό φαντασιακό και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Ας δούμε τις πιο καθοριστικές:
📌
1. Η Μεταπολίτευση (1974–2009): από ελπίδα σε κόπωση
- Μετά την πτώση της Χούντας, η Μεταπολίτευση έφερε εκδημοκρατισμό, νομιμοποίηση της Αριστεράς και πολιτική σταθερότητα.
- Ωστόσο, με τα χρόνια, η εναλλαγή εξουσίας μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΝΔ δημιούργησε αίσθηση κομματικής μονοκρατορίας και πελατειακών σχέσεων.
- Η πολιτική συμμετοχή άρχισε να φθίνει, καθώς οι πολίτες ένιωθαν ότι οι επιλογές τους δεν οδηγούσαν σε ουσιαστικές αλλαγές.
💥
2. Η οικονομική κρίση (2009–2018): ρήξη εμπιστοσύνης
- Τα μνημόνια, η λιτότητα και η επιβολή εξωτερικών πολιτικών από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ δημιούργησαν αίσθημα απώλειας εθνικής κυριαρχίας.
- Πολλοί ένιωσαν ότι η ψήφος τους δεν έχει αντίκρισμα, αφού οι κυβερνήσεις εφάρμοζαν πολιτικές που δεν είχαν υποσχεθεί.
- Η αποχή αυξήθηκε δραματικά, ενώ η συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις (π.χ. απεργίες, διαδηλώσεις) μειώθηκε.
🧊
3. Η «μεγάλη απόσυρση» (μετά το 2018): ιδιώτευση και ατομισμός
- Σύμφωνα με τον ιστορικό Πολυμέρη Βόγλη, ζούμε μια εποχή όπου οι πολίτες αποσύρονται από τη δημόσια σφαίρα και στρέφονται στην ιδιωτική ζωή.
- Η διάρρηξη της σχέσης του ατόμου με το συλλογικό οφείλεται σε επισφάλεια, τεχνολογική εξατομίκευση και την ιδεολογική ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού.
- Ακόμα και όταν βιώνουν τις συνέπειες της κρίσης, πολλοί τις αντιλαμβάνονται ως προσωπική αποτυχία, όχι ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.
📉
4. Η αποτυχία ανανέωσης του πολιτικού λόγου
- Νέα κόμματα ή κινήματα που εμφανίστηκαν μετά την κρίση δεν κατάφεραν να εμπνεύσουν ή να δημιουργήσουν σταθερούς δεσμούς με τους πολίτες.
- Η πολιτική συχνά εκλαμβάνεται ως θέαμα ή ως πεδίο διαμάχης χωρίς ουσία, ενισχύοντας την αποστροφή.
| Χώρα | Ποσοστό Αποχής | Αιτίες Αποχής | Χαρακτηριστικά Πολιτικής Στάσης |
|---|---|---|---|
| 🇬🇷 Ελλάδα | 46,26% (Ιούνιος 2023) | Απογοήτευση, απώλεια εμπιστοσύνης, αίσθηση μη εκπροσώπησης | Συνειδητή πολιτική στάση, βαθιά αποξένωση |
| 🇫🇷 Γαλλία | 28% (Προεδρικές 2022) | Διαμαρτυρία, κόπωση από παραδοσιακά κόμματα | Αντιδραστική αποχή, άνοδος ακροδεξιάς |
| 🇩🇪 Γερμανία | 23,4% (Ομοσπονδιακές 2021) | Πρακτικά εμπόδια, σχετική εμπιστοσύνη στους θεσμούς | Χαμηλή πολιτική αποξένωση, θεσμική σταθερότητα |
| 🇮🇹 Ιταλία | 36% (Βουλευτικές 2022) | Απογοήτευση, εναλλαγή χωρίς ουσία | Ιδεολογική σύγχυση, άνοδος λαϊκισμού |
| 🇪🇸 Ισπανία | 34% (Εθνικές 2023) | Διαφθορά, ανεργία, απογοήτευση | Αντι-πολιτική στάση, ειδικά στους νέους |
🔍
Τι δείχνει η σύγκριση:
Η Ελλάδα βρίσκεται στην κορυφή της αποχής, όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά: η αποχή εδώ είναι πιο έντονα φορτισμένη με πολιτικό νόημα. Οι πολίτες δεν απέχουν επειδή βαριούνται ή δεν προλαβαίνουν—απέχουν επειδή νιώθουν ότι το σύστημα δεν τους αφορά, δεν τους εκπροσωπεί, δεν τους ακούει.Σε αντίθεση, χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία έχουν πιο σταθερές θεσμικές βάσεις, και η αποχή εκεί συχνά συνδέεται με πρακτικά εμπόδια ή μεμονωμένες πολιτικές συγκυρίες. Στην Ιταλία και την Ισπανία, η αποχή συνδέεται με την απογοήτευση από τη διαφθορά και την αναποτελεσματικότητα.
📊
Δημοσκοπήσεις & Αναλύσεις κοινής γνώμης
- Έρευνα της Metron Analysis παρουσιάζει την κρίση εμπιστοσύνης των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα, με στοιχεία για απαισιοδοξία, θυμό και προτίμηση σε κυβερνήσεις συνεργασίας.
📰 Δημοσιογραφικές αναλύσεις από διεθνή μέσα
- HuffPost Greece φιλοξενεί απόψεις Ευρωπαίων δημοσιογράφων για την ελληνική κρίση, προσφέροντας εξωτερική οπτική για τις μεταρρυθμίσεις και την ευρωπαϊκή στάση.
🏛️ Πολιτικές τοποθετήσεις και αντιπαραθέσεις
- Κυβερνητικές πηγές και αντιπολιτευτικές φωνές, όπως παρουσιάζονται σε άρθρα του Έθνους και της MSN Ελλάδας προσφέρουν αντίθετες ερμηνείες για την πορεία της χώρας.
0 Σχόλια