Ο Κοινωνικός Αυτοματισμός στην Ελλάδα Ανάγνωση άρθρου

Περιεχόμενα

Ο Κοινωνικός Αυτοματισμός στην Ελλάδα: Η Τεχνική της Εξουσίας να Διασπά και να Υπονομεύει τις Μεγάλες Κινητοποιήσεις

Ο κοινωνικός αυτοματισμός –η σκόπιμη υποκίνηση μίας κοινωνικής ομάδας εναντίον μιας άλλης– αποτελεί μία από τις πιο διαχρονικά αποτελεσματικές και πολιτικά επικίνδυνες τακτικές που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις όταν έρχονται αντιμέτωπες με δυναμικά κοινωνικά αιτήματα. Αντί να επιχειρήσουν να επιλύσουν τα προβλήματα που προκαλούν την κοινωνική αναταραχή, συχνά επιλέγουν να στρέψουν την κοινή γνώμη ενάντια στους ίδιους τους πολίτες που κινητοποιούνται. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβερνητική εξουσία αποσπά την κοινωνική δυσαρέσκεια από τον πραγματικό υπεύθυνο –την ίδια– και την μεταθέτει σε άλλους κοινωνικούς δρώντες.

Στη σύγχρονη Ελλάδα, από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, ο κοινωνικός αυτοματισμός έχει λειτουργήσει ως οργανωμένο εργαλείο πειθάρχησης της κοινωνίας και αποδυνάμωσης της συλλογικής δράσης. Ο στόχος είναι πάντα ο ίδιος: να παρουσιαστούν οι κινητοποιήσεις όχι ως δίκαιες και αναγκαίες, αλλά ως «βλαπτικές» για την κοινωνία, ως «συντεχνιακές», «εγωιστικές» ή «αντικοινωνικές». Έτσι η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει ένα κοινωνικό αίτημα σε ατομική ενόχληση, και μία επαγγελματική ομάδα σε δήθεν απειλή για το κοινό συμφέρον.

Πώς λειτουργεί ο κοινωνικός αυτοματισμός

Η διαδικασία έχει συγκεκριμένη μεθοδολογία:

1. Επιλογή στόχου
   Μια επαγγελματική ή κοινωνική ομάδα που κινητοποιείται στοχοποιείται ως υπαίτια για μια σειρά προβλημάτων της καθημερινότητας.
2. Δημιουργία αφηγήματος ευθύνης
   Προβάλλονται υπερβολικά ή επιλεγμένα περιστατικά ταλαιπωρίας, καθυστερήσεων ή δυσκολιών που προκαλούνται από την κινητοποίηση. Τα ΜΜΕ προβάλλουν διαρκώς εικόνες ενόχλησης.
3. Αποσύνδεση από το πραγματικό αίτημα
   Το επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης μετατοπίζεται από τους λόγους της κινητοποίησης στα «συμπτώματα» που προκαλεί.
4. Δαιμονοποίηση και ηθική απαξίωση
   Η κινητοποιημένη ομάδα παρουσιάζεται ως «προνομιούχα», «τεμπέλικη», «πλούσια», «εκβιαστική» ή «συντεχνιακή». Τα αιτήματά της θεωρούνται εγωιστικά.
5. Κατασκευή “σιωπηλής πλειοψηφίας”
   Η κυβέρνηση εμφανίζει τον εαυτό της ως προστάτη των «πολλών», δηλαδή όσων δεν συμμετέχουν στην κινητοποίηση. Το αφήγημα: «οι λίγοι ταλαιπωρούν τους πολλούς».
6. Πολιτική αποδυνάμωση της κινητοποίησης
   Ο κοινωνικός αυτοματισμός αποσπά υποστήριξη από τους διαμαρτυρόμενους, απομονώνει την ομάδα και επιτρέπει στην κυβέρνηση να επιβάλει μέτρα χωρίς σοβαρό πολιτικό κόστος.

Αυτή η στρατηγική έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα στην Ελλάδα. Και κάθε φορά, οι στόχοι ήταν ομάδες που αποτελούν θεμέλιο της κοινωνικής λειτουργίας: εργαζόμενοι σε κρίσιμες υποδομές, υγειονομικοί, εκπαιδευτικοί, αγρότες, δημόσιοι υπάλληλοι.

Παραδείγματα κοινωνικού αυτοματισμού στη σύγχρονη Ελλάδα

Απεργίες ΔΕΗ, ΟΤΕ και δημόσιων οργανισμών (1980–1990)

Στη δεκαετία του ’80 και του ’90, οι μεγάλες απεργίες των εργαζομένων σε δημόσιες επιχειρήσεις –κυρίως στη ΔΕΗ και στον ΟΤΕ– παρουσιάστηκαν από τις κυβερνήσεις και τα ΜΜΕ της εποχής ως «σαμποτάζ της κοινωνίας». Η εικόνα που προβάλλεται ήταν ότι μια «προνομιούχα» ομάδα προσπαθεί να «κρατήσει τη χώρα όμηρο».

Στην πραγματικότητα, πολλές από αυτές τις απεργίες στόχευαν στη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα των βασικών υποδομών, στην αποτροπή ιδιωτικοποιήσεων που τελικά έγιναν και στην προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων. Ωστόσο, ο κοινωνικός αυτοματισμός πέτυχε να απομονώσει τους εργαζόμενους από τη δημόσια στήριξη, μετατρέποντάς τους σε αποδιοπομπαίους τράγους.

Η δαιμονοποίηση των εκπαιδευτικών (2006–2013)

Οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα μετά το 2006 και στη μνημονιακή περίοδο, αποτέλεσαν στόχο εντονότατης προπαγάνδας. Η ρητορική επικεντρώθηκε στον «εκβιασμό των οικογενειών» και στην ταλαιπωρία των μαθητών, αποκρύπτοντας συστηματικά ότι οι εκπαιδευτικοί διεκδικούσαν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, εκσυγχρονισμό του δημόσιου σχολείου και στοιχειώδη υλικοτεχνική υποστήριξη.

Εδώ ο κοινωνικός αυτοματισμός λειτούργησε στο συναισθηματικό επίπεδο: παρουσιάζοντας τον εκπαιδευτικό ως «κακό για τον μαθητή», μια γονεϊκή ομάδα που φυσικά ενδιαφέρεται για τα παιδιά της, οδηγείται εναντίον μιας ομάδας που, στην πραγματικότητα, μάχεται για τα δικαιώματά τους.

Η μνημονιακή περίοδος (2010–2015): ο κοινωνικός αυτοματισμός ως επίσημο δόγμα

Κατά την περίοδο των μνημονίων, ο κοινωνικός αυτοματισμός έγινε όχι απλώς εργαλείο αλλά οργανωμένο σύστημα διακυβέρνησης. Χρειαζόταν μια συνεχή παραγωγή εσωτερικών εχθρών για να δικαιολογηθούν πολιτικές που υποβάθμιζαν το επίπεδο ζωής των πολιτών.

Στοχοποιήθηκαν διαδοχικά:

• Δημόσιοι υπάλληλοι: παρουσιάστηκαν ως «τεμπέληδες» και «βάρος» για το κράτος, ενώ ήταν εκείνοι που διατηρούσαν τις κοινωνικές υπηρεσίες όρθιες.
• Αγρότες: κατηγορήθηκαν ως «φοροφυγάδες» και «μπλοκατζήδες», ενώ πάλευαν για επιβίωση απέναντι σε αυξημένο κόστος παραγωγής και πίεση από πολυεθνικές και τραπεζικά δίκτυα.
• Υγειονομικοί: όταν αντιστάθηκαν στις περικοπές, παρουσιάστηκαν ως «συντεχνίες που εμποδίζουν τις μεταρρυθμίσεις».
• Ναυτεργάτες, φορτηγατζήδες, μεταφορείς: στοχοποιήθηκαν ως εμπόδιο στην «ανάπτυξη», διότι δεν δέχονταν το ξεπούλημα του επαγγέλματός τους.

Η τεχνική ήταν πάντοτε η ίδια: η κοινωνία έπρεπε να εστιάσει όχι στην αδικία των μέτρων, αλλά στη μικρή πρόσκαιρη ταλαιπωρία που επέφεραν οι αντιδράσεις.

Οι αγρότες στα μπλόκα (2016–σήμερα)

Πρόκειται για το πιο επαναλαμβανόμενο και ξεκάθαρο παράδειγμα κοινωνικού αυτοματισμού της τελευταίας δεκαετίας. Οι αγρότες, κάθε φορά που οργανώνουν κινητοποιήσεις, παρουσιάζονται με το γνωστό τρίπτυχο:

1. «Κλείνουν τους δρόμους».
2. «Είναι φοροφυγάδες».
3. «Παίρνουν επιδοτήσεις και δεν δουλεύουν».

Παράλληλα, αποσιωπώνται οι εξής πραγματικότητες:

• Η αγροτική παραγωγή στηρίζεται σε δραματικά χαμηλά περιθώρια κέρδους.
• Οι μεσάζοντες και οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του κέρδους.
• Οι διεθνείς τιμές ανεβοκατεβαίνουν με τρόπους που ο παραγωγός δεν μπορεί να επηρεάσει.
• Το κόστος παραγωγής (καύσιμα, λιπάσματα, ζωοτροφές) έχει αυξηθεί δυσανάλογα.

Η κοινωνική αντιστροφή της πραγματικότητας είναι εξαιρετικά βολική για την εξουσία: αντί να στραφεί ο κόσμος κατά των πολιτικών που ακριβαίνουν τα τρόφιμα, στρέφεται κατά εκείνων που τα παράγουν.

Οι υγειονομικοί στην πανδημία (2020–2022)

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, παρατηρήθηκε ένα διπλό φαινόμενο: δημόσιος ηρωισμός σε επίπεδο ρητορικής, και ταυτόχρονα στοχοποίηση των ίδιων ανθρώπων όταν διεκδικούσαν καλύτερες συνθήκες.

Η κυβέρνηση, την ίδια στιγμή που χειροκροτούσε τους υγειονομικούς, παρουσίαζε ως «ακραίους» ή «πολιτικά υποκινούμενους» όσους ζητούσαν προσλήψεις, ΜΕΘ, εξοπλισμό και μέτρα προστασίας. Ο κοινωνικός αυτοματισμός λειτούργησε εδώ με τρόπο ύπουλο: όποιος εργαζόταν στα νοσοκομεία και αναδείκνυε την πραγματικότητα παρουσίαζετο ως «ανεύθυνος» που «κινδυνεύει να προκαλέσει πανικό».

Γιατί στοχοποιούνται ομάδες που υπηρετούν το συλλογικό συμφέρον;

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά του κοινωνικού αυτοματισμού είναι ότι συχνά στοχοποιούνται εκείνες ακριβώς οι κοινωνικές ομάδες που είναι θεμελιώδεις για τη λειτουργία της κοινωνίας:

• Οι εργαζόμενοι στις υποδομές (ρεύμα, νερό, τηλεπικοινωνίες)
• Οι εκπαιδευτικοί
• Οι υγειονομικοί
• Οι αγρότες
• Οι εργαζόμενοι στις μεταφορές

Αυτοί δεν είναι «προνομιούχοι»· είναι οι άνθρωποι που στηρίζουν την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Η στοχοποίησή τους όμως εξυπηρετεί την εξουσία για δύο λόγους:

1. Απομονώνονται οι κινητοποιήσεις
   Μια απεργία χωρίς κοινωνική στήριξη είναι εύκολο να κατασταλεί.
2. Εκτρέπεται η κοινωνική οργή
   Οι πολίτες εκτονώνονται στους «απέναντι», όχι σε αυτούς που λαμβάνουν τις πολιτικές αποφάσεις.

Ο κοινωνικός αυτοματισμός είναι, λοιπόν, ένας μηχανισμός εκτόνωσης κοινωνικής πίεσης –ένα εργαλείο που εμποδίζει τη συγκρότηση ευρύτερων κοινωνικών συμμαχιών.

Οι συνέπειες για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή

Ο κοινωνικός αυτοματισμός δεν είναι μόνο εργαλείο προπαγάνδας. Είναι πράξη πολιτικής διάσπασης. Όταν οι πολίτες στρέφονται μεταξύ τους:

• χάνεται η εμπιστοσύνη,
• υπονομεύεται η αλληλεγγύη,
• εξασθενεί η συλλογική δράση,
• και ενισχύεται η αυθαιρεσία της εξουσίας.

Επιπλέον, δημιουργείται ένα μοντέλο κοινωνίας όπου κάθε κινητοποίηση θεωρείται εκ των προτέρων ενοχλητική –και άρα αδικαιολόγητη. Ο δημόσιος διάλογος αποπροσανατολίζεται και παρασύρεται σε δευτερεύοντα ζητήματα, ενώ τα σημαντικά ζητήματα υποβαθμίζονται ή αποσιωπώνται.

Σε μια υγιή δημοκρατία, οι κοινωνικές κινητοποιήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως θεμέλιο του δημόσιου βίου, όχι ως απειλή. Και η κοινωνία πρέπει να μπορεί να αναγνωρίσει πότε μια επαγγελματική ομάδα υπερασπίζεται μόνο τον εαυτό της –και πότε υπερασπίζεται συλλογικά δικαιώματα.

Συμπέρασμα

Ο κοινωνικός αυτοματισμός στην Ελλάδα είναι ένα ιστορικά επαναλαμβανόμενο φαινόμενο, που αποσκοπεί στη διαίρεση της κοινωνίας και στην αποδυνάμωση των κινητοποιήσεων. Χρησιμοποιείται ενάντια σε ομάδες που συχνά υπερασπίζονται θεμελιώδη δημόσια αγαθά και συλλογικά συμφέροντα –ιδιαίτερα των κατώτερων τάξεων.

Η ιστορία δείχνει ότι: όσο πιο δίκαιο και συλλογικό είναι το αίτημα μιας κοινωνικής ομάδας, τόσο πιο έντονος είναι ο κοινωνικός αυτοματισμός που εξαπολύεται εναντίον της.

Το πραγματικό ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να ενδώσει η κοινωνία στη διχαστική ρητορική, αλλά να μάθει να αναγνωρίζει πότε ο «εχθρός» είναι κατασκευασμένος. Μόνο έτσι μπορεί να συγκροτηθεί ξανά μια κοινωνική πλειοψηφία που θα υπερασπίζεται όχι τα προσωρινά συμφέροντα μιας ομάδας, αλλά το διαρκές συλλογικό συμφέρον.

Αν θέλεις, το προσαρμόζω με HTML tags για Blogger (εικόνες, meta tags, SEO), ή το κάνω πιο αιχμηρό/επιστημονικό με βιβλιογραφία.

Οι Αγροτικές Κινητοποιήσεις ως Κεντρικό Παράδειγμα

Σε όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο, αλλά ακόμη εντονότερα από το 2016 και μετά, οι αγροτικές κινητοποιήσεις αποτελούν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικού αυτοματισμού. Κάθε φορά που οι αγρότες διεκδικούν βιώσιμες τιμές παραγωγής, μείωση του κόστους σε καύσιμα και ενέργεια, ή αλλαγές στις επιβαρύνσεις που επιβάλλονται από την Κοινή Αγροτική Πολιτική, παρουσιάζονται συχνά ως «εμπόδιο» για την κοινωνία. Τα μπλόκα στους δρόμους χρησιμοποιούνται επικοινωνιακά ώστε να καλλιεργηθεί η εικόνα ότι «ταλαιπωρούν τον κόσμο», ενώ αποσιωπώνται οι πραγματικές αιτίες της διαμαρτυρίας.

Με στοχευμένες αναφορές σε «επιδοτήσεις», «προνομιακή μεταχείριση» ή «φορολογική ασυλία», επιχειρείται να παρουσιαστούν οι αγρότες ως ομάδα που ζητά περισσότερα από όσα δικαιούται. Όμως οι επιδοτήσεις αποτελούν εργαλείο επιβίωσης εντός μιας αγοράς που καθορίζεται από μεσάζοντες και μεγάλους ομίλους, ενώ το φορολογικό και ασφαλιστικό βάρος έχει αυξηθεί δυσανάλογα την τελευταία δεκαετία. Ο κοινωνικός αυτοματισμός έτσι λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού: η κυβέρνηση αποφεύγει να απαντήσει στις τεκμηριωμένες διεκδικήσεις, μεταφέροντας την πίεση στους ίδιους τους αγρότες.

Επειδή η γεωργία συνδέεται άμεσα με τη διατροφική επάρκεια και την ασφάλεια μιας χώρας, η αποδυνάμωση των αγροτών δεν πλήττει μόνο τους ίδιους αλλά όλη την κοινωνία—ιδιαίτερα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα που επηρεάζονται περισσότερο από την ακρίβεια. Γι’ αυτό και η στοχοποίηση των αγροτικών κινητοποιήσεων αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο έντονα και εμφανή παραδείγματα κοινωνικού αυτοματισμού: επειδή αγγίζει τον πυλώνα της ίδιας της συλλογικής επιβίωσης.

Ο Ρόλος των ΜΜΕ και η Επικοινωνιακή Μηχανή του Κοινωνικού Αυτοματισμού

Καμία ανάλυση του κοινωνικού αυτοματισμού δεν είναι ολοκληρωμένη χωρίς αναφορά στον ρόλο των ελληνικών μέσων ενημέρωσης. Από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα, τα ΜΜΕ λειτουργούν συχνά ως πολλαπλασιαστές του κυβερνητικού αφηγήματος. Η παρουσίαση των κινητοποιήσεων γίνεται μέσα από φακούς που δίνουν έμφαση στην «ταλαιπωρία του κοινού», στα «κλειστά καταστήματα» ή στα «μποτιλιαρίσματα», ενώ αγνοείται συστηματικά το περιεχόμενο των αιτημάτων ή το κοινωνικό υπόβαθρο της διαμαρτυρίας. Η επιλογή λέξεων —«συντεχνίες», «προνομιούχοι», «μειοψηφίες που εκβιάζουν»— δεν είναι τυχαία· αποτελεί μεθοδευμένη προσπάθεια να χτιστεί αρνητικό συναίσθημα απέναντι σε όσους κινητοποιούνται.

Εδώ ακριβώς συναντάμε και τον λόγο που οι αγροτικές κινητοποιήσεις αποτελούν το πιο πρόσφορο πεδίο για την ανάπτυξη του κοινωνικού αυτοματισμού. Η εικόνα ενός τρακτέρ που κλείνει δρόμους προσφέρεται για «εύκολη» τηλεοπτική καταγγελία· ταυτόχρονα, οι δημοσιογράφοι συχνά αναπαράγουν κυβερνητικά non-paper χωρίς να εμβαθύνουν στις πραγματικές συνθήκες: κόστος παραγωγής, τιμές πετρελαίου, πίεση της παγκόσμιας αγοράς, επιβίωση της ελληνικής υπαίθρου. Έτσι το κοινό πληροφορείται την ενόχληση, αλλά όχι την αιτία.

Η Ευρωπαϊκή Διάσταση και η Εξάρτηση της Αγροτικής Πολιτικής

Ένας ακόμη παράγοντας που ενισχύει τον κοινωνικό αυτοματισμό στην Ελλάδα είναι η πολυπλοκότητα της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής. Η ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) διαμορφώνεται από τεχνικούς όρους, προγράμματα, πακέτα ενισχύσεων και μεταρρυθμίσεις που το ευρύ κοινό δεν γνωρίζει. Αυτό επιτρέπει στις κυβερνήσεις να παρουσιάζουν τις αγροτικές αντιδράσεις είτε ως «αντίσταση σε αναγκαίες μεταρρυθμίσεις» είτε ως αποτέλεσμα «κακής ενημέρωσης». Η πραγματικότητα όμως είναι ότι οι αγρότες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της ευρωπαϊκής πολιτικής — συχνά χωρίς να έχουν ουσιαστική φωνή στη διαμόρφωσή της.

Αυτή η εξάρτηση από τις ευρωπαϊκές δομές χρησιμοποιείται συχνά ως δικαιολογία για την εφαρμογή πολιτικών που επιβαρύνουν τους παραγωγούς: αυξημένες εισφορές, περιβαλλοντικές υποχρεώσεις χωρίς αντίστοιχη στήριξη, εναρμόνιση με κανόνες που ευνοούν μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις χωρών του Βορρά. Κι επειδή οι πολιτικές αυτές φαίνονται μακρινές και «τεχνικές», η κοινωνική ευαισθησία μειώνεται, αφήνοντας χώρο στον κοινωνικό αυτοματισμό να καλλιεργηθεί χωρίς αντίσταση.

Η Σημερινή Κατάσταση: Από την Ανάγκη Επιβίωσης στη Συλλογική Ευθύνη

Σήμερα, ο κοινωνικός αυτοματισμός δεν περιορίζεται στις όποιες κινητοποιήσεις. Έχει γίνει μια δομική λειτουργία του δημόσιου λόγου: κάθε κοινωνική ομάδα που τολμά να προβάλλει οικονομικά ή εργασιακά αιτήματα παρουσιάζεται ως εμπόδιο στην «ομαλότητα». Αυτό συμβαίνει με τους υγειονομικούς, τους εκπαιδευτικούς, τους μεταφορείς, τους δημοσίους υπαλλήλους, αλλά η ένταση κορυφώνεται πάντα στους αγρότες. Η στοχοποίησή τους λειτουργεί ως μήνυμα προς κάθε άλλη κοινωνική ομάδα: όποιος αντιστέκεται, θα παρουσιαστεί ως αντικοινωνικός.

Ωστόσο, η πραγματική κοινωνική ευθύνη βρίσκεται στην αντίθετη κατεύθυνση. Η υποτίμηση των αγροτών, η απαξίωση της εργασίας τους και η εχθρική αντιμετώπιση των κινητοποιήσεών τους οδηγούν σε μακροπρόθεσμη αποδιάρθρωση της ελληνικής παραγωγής. Αυτό μεταφράζεται σε εξάρτηση από εισαγωγές και αυξημένο κόστος ζωής· φαινόμενα που χτυπούν πρώτα τα χαμηλά εισοδήματα. Ο κοινωνικός αυτοματισμός, αντί να προστατεύει την κοινωνία, τελικά επιβραβεύει πολιτικές που την αποδυναμώνουν.

Συμπέρασμα: Γιατί ο Κοινωνικός Αυτοματισμός Είναι Βαθιά Αντικοινωνικός

Ο κοινωνικός αυτοματισμός εμφανίζεται ως «ρεαλιστικός» λόγος, ως φωνή λογικής που ζητά να «μην ταλαιπωρείται ο κόσμος». Στην πραγματικότητα, είναι μηχανισμός που υπονομεύει τα θεμέλια της δημοκρατίας και της κοινωνικής συνοχής. Διασπά την κοινωνία, απομονώνει τους πιο ευάλωτους και επιτρέπει στις κυβερνήσεις να περνούν πολιτικές που δεν θα γίνονταν ανεκτές σε συνθήκες ενότητας. Η συστηματική στοχοποίηση των αγροτών αποδεικνύει με τον πιο καθαρό τρόπο ότι ο κοινωνικός αυτοματισμός δεν είναι απλώς ένα επικοινωνιακό εργαλείο, αλλά μια στρατηγική που καθορίζει τις εξελίξεις σε κρίσιμα ζητήματα όπως η διατροφική επάρκεια, η οικονομική σταθερότητα και η ποιότητα ζωής των πολιτών.

Η αναγνώριση και η αποδόμησή του δεν είναι ζήτημα πολιτικής τοποθέτησης· είναι ζήτημα δημοκρατικής αυτοάμυνας. Μια κοινωνία που στρέφεται ενάντια στους ίδιους τους παραγωγούς της τροφής της, ή ενάντια σε όσους διασφαλίζουν τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών, είναι μια κοινωνία ευάλωτη. Η υπέρβαση του κοινωνικού αυτοματισμού είναι προϋπόθεση για μια πιο δίκαιη, αποτελεσματική και ενωμένη κοινωνία.

Εγγραφή στο ενημερωτικό

Όνομα

Διεύθυνση email *